امید مجد ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 3060-56603060-61361912320260723Stylistic study of satirical texts in Persian education textbooksبررسی سبک‌شناختی متون طنز در کتابهای درسی فارسی آموزش و پرورش4163824410.irandoi.2002/bahareadab.2026.8244faسیدموسیحسینی کاشانیگروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.no0385150911@iau.irترابجنگی قهرمانگروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.yesJangi_ghahreman@iauctb.ac.irاحمدخیالی خطیبیگروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.noAhm.khiali_khatibi@iauctb.ac.irJournal Article14041226BACKGROUND AND OBJECTIVES: Humor functions as a complex stylistic device within Persian literature, serving not only to engage the reader but also to facilitate conceptual acquisition in educational settings. Given that Persian textbooks are primary repositories of literary instruction, a rigorous stylistic analysis is imperative to elucidate the linguistic and discursive mechanics of humor within these texts. This study aims to provide a comprehensive analysis of the stylistic features of humor in Persian textbooks to determine its functional efficiency in educational discourse. METHODOLOGY: The study adopts a descriptive-analytical approach, grounded in a five-layer stylistic framework: phonological, lexical, discourse, semantic, and situational. To analyze the pragmatic function of humor, this research employs the classic theories of *superiority*, *relief*, and *incongruity*. The corpus comprises humorous texts extracted from various grade-level textbooks, categorized by their provenance (original, rewritten, and adapted) to evaluate stylistic variation and consistency across different curricula. FINDINGS: The analysis reveals that humor within Persian educational materials is predominantly instantiated at the lexical and situational levels, with a discernible dearth of integration within the deeper semantic and discourse strata. Furthermore, a comparative assessment across grade levels indicates a lack of systematic stylistic coherence or curricular planning in the strategic deployment of humor. CONCLUSION: While humor possesses significant potential for enhancing educational efficacy and engagement, its current application in Persian textbooks lacks a cohesive structural rationale. These findings underscore the need for a more deliberate, framework-driven approach to the selection and integration of humorous texts in future textbook revisions. زمینه و هدف: طنز یکی از شیوه های مؤثر در ادبیات فارسی است که میتواند در متون آموزشی موجب افزایش جذابیت، تسهیل انتقال مفاهیم و تقویت فرایند یادگیری شود. کتابهای درسی فارسی به عنوان یکی از مهمترین منابع آموزش زبان و ادبیات، شامل نمونه هایی از متون طنز هستند که بررسی سبک‌شناسی آنها میتواند به شناخت بهتر ویژگیهای زبانی و ادبی این متون و کارکرد آموزشی آنها کمک کند. هدف این پژوهش تحلیل سبک‌شناسی طنز در کتابهای درسی فارسی است. روشها: این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است. داده ها بر اساس چارچوب سبک‌شناسی پنج‌لایه ای شامل سطوح آوایی، واژه ها، گفتمانی، معنایی و موقعیتی بررسی شده اند. همچنین برای تحلیل کارکرد طنز از نظریه های «برتری»، «رهایی» و «ناسازگاری» استفاده شده است. متون طنز در کتابهای درسی مقاطع مختلف تحصیلی نیز از نظر نوع متن (تألیفی، بازنویسی و اقتباسی) مورد بررسی قرار گرفته اند. یافته ها: نتایج نشان میدهد که طنز در متون درسی فارسی بیشتر در سطوح واژه ها و موقعیتی نمود یافته و حضور آن در لایه های عمیقتر معنایی و گفتمانی محدودتر است. همچنین بررسی متون در مقاطع مختلف تحصیلی و دسته بندی آنها از نظر نوع نگارش نشان میدهد که در به کارگیری طنز، انسجام و برنامه ریزی سبکی منسجمی مشاهده نمیشود. نتیجه گیری: بر اساس یافته ها، طنز در کتابهای درسی فارسی ظرفیت بالایی برای تقویت جذابیت و اثربخشی آموزشی دارد، اما بهره گیری از آن نیازمند رویکردی منسجمتر در انتخاب و تدوین متون است. نتایج این پژوهش میتواند در بازنگری و گزینش هدفمند متون طنز در کتابهای درسی فارسی مورد استفاده قرار گیرد.طنز, سبک‌شناسی, کتابهای درسی فارسی, آموزش و پرورش, تحلیل متون آموزشیHumor, Stylistics, Persian Textbooks, Discourse Analysis, Educational Material Developmenthttps://bahareadab.com/downloadPDF/2019.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/2019.pdfhttps://bahareadab.com/article/بررسی سبک‌شناختی متون طنز در کتابهای درسی فارسی آموزش و پرورشhttps://bahareadab.com/en/article/Stylistic study of satirical texts in Persian education textbooks