امید مجد ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 3060-56603060-61361912020260421Formalistic Analysis of Semantic and Syntactic Defamiliarization in the Ghazals of Saib Tabriziتحلیل فرمالیستیِ آشنایی‌زدایی معنایی و نحوی در غزلیات صائب تبریزی281298814410.irandoi.2002/bahareadab.2026.8144faآرزویاسمیدانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.no Yasami.arezo@semnan.ac.irعبداللهحسن‌زاده میرعلیدانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.yes a.hasanzadeh@semnan.ac.ir Journal Article14040920BACKGROUND AND OBJECTIVES: The concept of “Defamiliarization” in Russian Formalism is a fundamental strategy designed to evade the automatization of language and prolong the process of perception. Saib Tabrizi, as the most prominent representative of the Indian Style (Sabk-e Hendi), employed this literary device to establish and consolidate his “fresh style” (Tarz-e Taze). The present study investigates how Saib, by utilizing the technique of defamiliarization at both the semantic and syntactic levels, has foregrounded his poetic language and consistently challenges the audience’s perception. METHODOLOGY: This qualitative research is conducted using a descriptive-analytical method based on a Formalist approach. The research corpus is restricted to the poems within the book Two Hundred and One Ghazals of Saib (selected by Dr. Amirbanou Karimi). Poetic evidence was extracted using a “purposive sampling” method based on four specific criteria: the density of literary devices, the simultaneous presence of syntactic and semantic innovations, thematic diversity, and the avoidance of non-artistic obscurity. The extracted data was subsequently subjected to content analysis. FINDINGS: The evidence demonstrates that on the semantic axis, Saib transforms everyday reality into poetic reality by shattering conditioned binary oppositions and objectifying abstract concepts. Furthermore, on the syntactic axis, he employs linguistic deviation through the unconventional displacement of sentence elements (such as postponing the subject or fronting the verbs), thereby disrupting the linear reading chain and creating suspense. CONCLUSION: Saib’s innovations are not mere verbal ornamentation; rather, they serve as a purposeful mechanism intended to “delay the audience’s perception.” The organic unity of form and content, coupled with the synergy between syntactic and semantic defamiliarization, ensures that the geometry of the words accurately illustrates the hidden meaning of the verse—an approach that has significantly elevated the expressive capacity of the Persian language within the Indian Style.زمینه و هدف: مفهوم «آشنایی‌زدایی» در فرمالیسم روسی، راهکاری بنیادین برای گریز از عادت‌زدگی زبان و طولانی کردن فرایند ادراک است. صائب تبریزی به عنوان برجسته ترین نماینده سبک هندی، از این شگرد برای تثبیت «طرز تازه» خود بهره برده است. پژوهش حاضر به بررسی این مسئله میپردازد که صائب چگونه با استفاده از تکنیک آشنایی‌زدایی در سطوح معنایی و نحوی، زبان شعری خود را برجسته ساخته و ادراک مخاطب را به چالش میکشد. روش پژوهش: این تحقیق کیفی از نوع توصیفی ـ تحلیلی با رویکرد فرمالیستی است. جامعه آماری پژوهش به اشعار کتاب «دویست و یک غزل صائب» (انتخاب دکتر امیربانو کریمی) محدود شده است. شواهد شعری با روش «نمونه گیری هدفمند» و بر اساس چهار معیار مشخص (تراکم شگردهای فرمالیستی، حضور توأمان نوآوریهای نحوی و معنایی، تنوع مضمونی و پرهیز از تعقید غیرهنری) استخراج و با روش تحلیل محتوا بررسی شده اند. یافته ها: شواهد نشان میدهد صائب در محور معنایی، با درهم‌شکستن تقابلهای شرطی‌شده، شیءوارگی مفاهیم انتزاعی، تغییر کارکرد اشیا و پیوند حوزه های معنایی متفاوت، واقعیت روزمره را به واقعیتی شاعرانه بدل میکند. در محور نحوی نیز وی با هنجارگریزیهایی نظیر جابه جایی نامتعارف ارکان جمله، تأخیر یا تقدم عناصر دستوری و ایجاد تعلیق نحوی، زنجیره خوانش خطی را مختل کرده و فرایند ادراک مخاطب را به درنگ وامیدارد. نتیجه گیری: نوآوریهای صائب صرفاً تزیین کلامی نیستند، بلکه مکانیسمی هدفمند برای «تأخیر در ادراک مخاطب» به شمار میروند. پیوند ارگانیک فرم و محتوا و هم‌افزایی آشنایی‌زداییهای نحوی و معنایی سبب شده است تا هندسه کلمات در غزلیات او تصویرگر دقیق معنای پنهان ابیات باشد؛ رویکردی که ظرفیتهای بیانی زبان فارسی را در چارچوب سبک هندی بونه ای چشمگیر گسترش داده است.آشنایی‌زدایی, فرمالیسم روسی, تکنیکهای معنایی و نحوی, شعر صائب تبریزی, سبک هندی.Defamiliarization, Russian Formalism, Semantic and Syntactic Techniques, Saib Tabrizi’s Poetry, Indian Stylehttps://bahareadab.com/downloadPDF/1984.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1984.pdfhttps://bahareadab.com/article/تحلیل فرمالیستیِ آشنایی‌زدایی معنایی و نحوی در غزلیات صائب تبریزیhttps://bahareadab.com/en/article/Formalistic Analysis of Semantic and Syntactic Defamiliarization in the Ghazals of Saib Tabrizi