امید مجد ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 3060-56603060-61361912020260421The analysis of the Theme of Journey and Migration in the poetry of Post- islamic Revolutionary Iranian Poetsتحلیل درونمایۀ سفر و هجرت در شعر شاعران پس از انقلاب اسلامی ایران6587809410.irandoi.2002/bahareadab.2026.8094faمجیدقاسمی فسارانیدانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.noghasemionline@stu.yazd.ac.irمجیدپویاناستادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.yespooyan@yazd.ac.irمحمدرضانجاریاناستاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.noreza_najjarian@yazd.ac.irJournal Article14040901BACKGROUND AND OBJECTIVES: The theme of travel and migration in Iranian literature after the Islamic Revolution has undergone profound semantic and symbolic transformations and has become a reflection of poets’ psychological states as well as the social atmosphere of society. In poets’ works, these concepts appear in two major forms: a group of domestic poets regard travel as a symbol of inner transformation, spiritual journey, and the quest for truth, whereas migrant poets associate migration with the experience of exile and identity crisis. The aim of the present study is to analyze the themes of travel and migration in the poetry of selected domestic poets (Hamid Sabzevari, Mehrdad Avesta, Ali Moallem Damghani, and Ali Mousavi Garmaroudi) and to compare them with those of four selected migrant poets (Abbas Saffari, Yadollah Royayi, Nader Naderpour, and Zhāleh Esfahani), in order to clarify their commonalities and differences. METHODOLOGY: This research adopts a descriptive–analytical approach and is based on library research. In this process, themes related to travel and migration are first extracted from the poets’ works and then examined through a comparative approach to identify points of similarity and difference. FINDINGS: The analysis of the poems by the studied poets shows that the concepts of *“journey”* and *“migration”* in the works of poets living inside the country are often accompanied by a positive and elevating perspective. In these poems, the journey is viewed as a symbol of inner movement, self-discovery, spiritual wayfaring, and religious responsibility, frequently associated with notions such as the pursuit of truth, defense of the homeland, and martyrdom. In contrast, in the poetry of migrant poets, migration carries a tone of anxiety, sorrow, and protest. For them, separation from the homeland becomes an experience intertwined with feelings of alienation, identity crisis, and estrangement — so much so that in these poems, the journey no longer represents a path to salvation but rather reflects the suffering of exile and the fragmentation of identity. CONCLUSION: The findings of this study indicate that in the poetry of domestic poets, the themes of travel and migration are mostly affirmative and carry positive connotations, focusing on spiritual transformation, self-knowledge, and religious mission. These poets employ travel and migration as means of attaining truth, self-discovery, defending the homeland, and martyrdom, reflecting an effort to reach higher values.In contrast, migrant poets portray migration in connection with feelings of exile, identity crisis, and alienation. Through the experience of separation from their homeland, they present travel and migration as painful and sometimes protest-oriented experiences, symbolizing fragmented identity and confusion in the face of new realities.زمینه و هدف: درونمایۀ «سفر و هجرت» در ادبیات پس از انقلاب اسلامی ایران، دستخوش تحولات معنایی و نمادین عمیقی شده و به بازتابی از وضعیت روحی و روانی شاعر و فضای اجتماعی جامعه تبدیل شده است. این مفاهیم در شعر شاعران، به دو شکل عمده نمود یافته است: گروهی از شاعران داخل، «سفر» را نماد تحوّل درونی، سلوک معنوی و جست‌وجوی حقیقت دانسته اند، در حالی که شاعران مهاجر، «هجرت» را با تجربۀ تبعید و بحران هویت پیوند زده اند. هدف پژوهش حاضر، تحلیل درونمایه های سفر و هجرت در شعر گروهی از شاعران برگزیدۀ داخل (حمید سبزواری، مهرداد اوستا، علی معلم دامغانی و علی موسوی گرمارودی) و مقایسۀ آن با چهار شاعر منتخب مهاجر (عباس صفاری، یدالله رؤیایی، نادر نادرپور و ژاله اصفهانی) است تا وجوه مشترک و متمایز سروده های آنان تبیین گردد. روشها: پژوهش حاضر به روش توصیفی – تحلیلی و براساس مطالعۀ کتابخانه ای است. در این فرآیند، ابتدا مضامین مرتبط با «سفر» و «هجرت» در اشعار شاعران استخراج، و سپس با رویکرد تطبیقی بررسی می شود تا وجوه اشتراک و افتراق آنها مشخص گردد. یافته ها: تحلیل اشعار شاعران مورد مطالعه نشان میدهد که مفهوم «سفر» و «هجرت» در شعر شاعران داخل کشور، بیشتر با نگرشی مثبت و تعالی‌جو همراه است. در این اشعار، سفر نمادی از حرکت درونی، خودیابی، سلوک معنوی و مسئولیت دینی تلقی میشود و غالباً با مفاهیمی چون حقیقت‌جویی، دفاع از سرزمین و شهادت پیوند میخورد. در مقابل، در شعر شاعران مهاجر، هجرت بیشتر رنگی از اضطراب، اندوه و اعتراض دارد و دوری از وطن برای آنان به تجربه ای آمیخته با غربت، بحران هویت و ازخودبیگانگی تبدیل شده است؛ به گونه ای که سفر در این اشعار، دیگر نه راهی به رستگاری بلکه بازتابی از رنج تبعید و گسست هویتی به شمار می‌آید. نتیجه گیری: یافته های پژوهش حاضر نشان میدهد که درون‌مایۀ سفر و هجرت در شعر شاعران داخل کشور، بیشتر ایجابی و با بار معنایی مثبت و با محوریت تحوّل معنوی، خودشناسی و رسالت دینی مطرح میشود.آنان سفر و هجرت را به منظور رسیدن به حقیقت، خود‌شناسی، دفاع از میهن و شهادت به کار برده اند که نشانه ای از کوشش برای رسیدن به ارزشهای برتر است. از دیگرسو شاعران مهاجر، هجرت را با حس تبعید، بحران هویت و غربت بازنمایی کرده اند.ایشان با تجربۀ دوری از وطن، سفر و هجرت را به عنوان یک تجربۀ دردآور و گاهی اعتراضی مطرح میکنند که نمادی از چندپارگی هویت و سردرگمی در برابر واقعیتهای جدید به شمار میرود.سفر, هجرت, شعر پس از انقلاب اسلامی ایران, ادبیات مهاجرت, غم غربت.Travel, Migration, Post–Islamic Revolution Iranian Poetry, Migration Literature, Nostalgiahttps://bahareadab.com/downloadPDF/1974.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1974.pdfhttps://bahareadab.com/article/تحلیل درونمایۀ سفر و هجرت در شعر شاعران پس از انقلاب اسلامی ایرانhttps://bahareadab.com/en/article/The analysis of the Theme of Journey and Migration in the poetry of Post- islamic Revolutionary Iranian Poets