امید مجد ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 3060-56603060-61361811820260220Examining Classical Components in Khurasani-Style Poetry (Case Study of Abu Shukour, Farokhi, Ensri, and Manouchehri)بررسی مؤلفه های کلاسیسم در شعر سبک خراسانی (مطالعه موردی ابوشکور، فرخی، عنصری و منوچهری)5184804810.irandoi.2002/bahareadab.2026.8048faمهرویهرضیئیگروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.no raziee@iau.irشروینخمسهگروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.yes Sh.Khamseh@iau.ac.irاحمدخیالی خطیبیگروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.noah.khiyali@iau.ac.irJournal Article14040625BACKGROUND AND OBJECTIVES: The later Khurasani style (4th–5th centuries AH), due to features such as order, linguistic firmness, and the dominance of rational thought, is typologically comparable to the foundational and norm-establishing period of Persian literature in relation to the universal principles of Classicism. The aim of this study is to determine the degree of correspondence and stylistic differences between four prominent poets of this period—Abu Shakur Balkhi, Farrukhi Sistani, Unsuri Balkhi, and Manuchehri Damghani—and the seven key components of Classicism (rationalism, brevity, grandeur, verisimilitude, clarity, didacticism/pleasantness, and genius). METHODOLOGY: Using descriptive–analytical and comparative methods, this study investigates the structural and thematic manifestations of the seven classical components in the divans of the selected poets, in order to clarify how these principles are applied in the realms of wisdom poetry, panegyric, and descriptive verse. FINDINGS: The research shows that the later Khurasani style, overall, serves as a typological equivalent of Classicism within the Persian literary tradition; however, this correspondence is realized across a dynamic spectrum rather than uniformly. CONCLUSION: It may be said that Abu Shakur Balkhi—due to his foundational rationalism, aphoristic brevity, and explicit didacticism—is the closest representative of ideal, duty-oriented Classicism. At the opposite end, Manuchehri Damghani, by prioritizing pleasantness, imagistic complexity, lexical grandeur, and sensory verisimilitude, diverges most from the classical norms of simplicity and pure rationality, thus paving the way for later stylistic developments. Likewise, Unsuri Balkhi perfected grandeur through order and structural discipline, while Farrukhi Sistani achieved mastery in verisimilitude through his historically grounded and concrete narrative style. This diversity in the execution of classical principles illustrates the richness and robustness of this period as the central core of classical Persian literature.زمینه و هدف: سبک خراسانی متأخر (قرنهای چهارم و پنجم هجری) به دلیل ویژگیهایی چون نظم، استواری زبان و غلبۀ اندیشۀ عقلانی، از نظر تیپولوژیک به عنوان دورۀ بنیادین و هنجارگذار ادبیات فارسی با اصول کلاسیسم جهانی قابل مقایسه است. هدف از این پژوهش، تعیین میزان تطابق و تفاوتهای سبکی چهار شاعر برجستۀ این دوره (ابوشکور بلخی، فرخی سیستانی، عنصری بلخی و منوچهری دامغانی) با هفت مؤلفۀ اصلی کلاسیسم (عقل‌گرایی، ایجاز، فخامت، حقیقت‌مانندی، وضوح، آموزندگی/خ وشایندی و نبوغ) است. روش ها: این مطالعه با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و تطبیقی، به واکاوی عناصر ساختاری و مضمونی هفت مؤلفۀ کلاسیک در دیوانهای شاعران مورد نظر پرداخته است تا نحوۀ اجرای این اصول در قلمروهای حکمی، مدحی و وصفی روشن گردد. یافته ها: این پژوهش نشان میدهد که سبک خراسانی متأخر در مجموع، معادل تیپولوژیک کلاسیسم در سنت ادبیات فارسی است، اما این تطابق در قالب یک طیف پویا محقق شده است. نتیجه گیری: میتوان گفت ابوشکور بلخی (با محوریت عقل‌گرایی بنیادین، ایجاز حکمی و آموزندگی صریح) نزدیکترین نماینده به کلاسیسم آرمانی و وظیفه گرا است. در سوی مقابل، منوچهری دامغانی با اولویت دادن به خوشایندی، تعقید تصویری، فخامت قاموسی و حقیقت‌مانندی حسی، بیشترین فاصله را از هنجارهای سادگی و عقلانیت محض کلاسیک میگیرد و زمینه ساز تحولات سبکی بعدی میشود. همچنین، عنصری بلخی فخامت را در نظم و ساختار مدیریتی و فرخی سیستانی حقیقت‌مانندی را در قالب وقایع‌نگاری تاریخی و عینی به کمال رسانده اند. این تنوع در اجرای اصول کلاسیک، نشان‌دهندۀ غنا و استحکام این دوره به عنوان هستۀ مرکزی ادبیات کلاسیک فارسی است.سبک خراسانی, کلاسیسم, ابوشکور بلخی, منوچهری دامغانی, عنصری, فرخی سیستانی, عقل‌گرایی, حقیقت‌مانندی, ایجاز حکمی.Khurasani style, Classicism, Abu Shakur Balkhi, Manuchehri Damghani, Unsuri, Farrukhi Sistani, rationalism, verisimilitude, aphoristic brevity.https://bahareadab.com/downloadPDF/1944.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1944.pdfhttps://bahareadab.com/article/بررسی مؤلفه های کلاسیسم در شعر سبک خراسانی (مطالعه موردی ابوشکور، فرخی، عنصری و منوچهری)https://bahareadab.com/en/article/Examining Classical Components in Khurasani-Style Poetry (Case Study of Abu Shukour, Farokhi, Ensri, and Manouchehri)