امید مجد ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 3060-56603060-61361811720260121Stylistics of Lati Poetry in the Contemporary Period (1300-1357 AH)سبک‌شناسی شعر لاتی در دوره معاصر (1300-1357)135157802810.irandoi.2002/bahareadab.2026.8028faسعیدبیات شهبازیگروه زبان و ادبیات فارسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران.noemail:1829340751@iau.ac.irمحسنایزدیارگروه زبان و ادبیات فارسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران.yesm-izadyar@iau.ac.irعلیاسکندریگروه زبان و ادبیات فارسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران.noAli.Eskandari@iau.ac.irفاطمهقهرمانیگروه زبان و ادبیات فارسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران.noghahremani712@iau.ac.irJournal Article14040601BACKGROUND AND OBJECTIVES: Lati poetry, as a significant yet neglected subgenre of folk literature in the contemporary period (1300-1357 AH), reflects the voice and worldview of the urban subaltern and marginalized classes. This literary movement is considered a living document of the cultural and social tensions of its time. The primary objective of this research is a comprehensive stylistic analysis of Lati poetry across three levels—linguistic, literary, and ideological—to reveal its embedded social functions, value system, and mechanisms of cultural resistance. METHODOLOGY: This study employs a descriptive-analytical approach based on the theoretical framework of stylistics. The research corpus comprises a collection of prominent examples of Lati poetry, with a special focus on poems gathered from the “Dictionary of Lati Vocabulary, Idioms, and Proverbs,” as well as popular kuchabazari (street market) songs and films of the era. In this process, the salient features at each of the three levels (linguistic, literary, and ideological) were identified, categorized, and analyzed. FINDINGS: The findings indicate that the stylistic layers of this poetry function in an organic relationship with one another. At the linguistic level, the deviation from standard language and the extensive use of argot, street slang, and colloquial syntax constitute a conscious act of identity formation and demarcation from the official culture. This language creates a world with dichotomous moral structures (e.g., mard/namard [manly/unmanly], rafiq/narafiq [friend/false friend]). At the literary level, figures of speech and rhetorical devices serve an instrumental and communicative function; sensory similes, concrete metaphors (such as the world as a deceitful bride), and the frequent use of irony render abstract concepts like injustice, betrayal, and poverty tangible and comprehensible for the common audience. These two levels form the foundation for the ideological level, which consists of a complex worldview: fatalism and lamentation against “fate” (falak), class consciousness in its explicit critique of economic disparity and the corruption of power, and a reliance on the ethos of Futuwwah (chivalry) as an alternative value system. CONCLUSION: Lati poetry is a style of resistance that, through its stylistic features, becomes a tool for collective identity formation and indirect social critique. These poems not only possess literary value but are also considered a significant sociological document for understanding the voice of a segment of Iranian society during one of its critical historical periods.هدف: شعر لاتی بعنوان یکی از زیرشاخه های مهم اما مغفول‌مانده ادبیات عامیانه در دوره معاصر (۱۳۰۰-۱۳۵۷)، بازتاب‌دهنده صدا و جهان‌بینی طبقات فرودست و حاشیه نشین شهری است. این جریان ادبی، سندی زنده از تنشها و فرهنگی دوران خود محسوب میشود. هدف اصلی این پژوهش، تحلیل سبک‌شناسانه جامع شعر لاتی در سه سطح زبانی، ادبی و فکری است تا کارکردهای اجتماعی، نظام ارزشی و مکانیسمها مقاومت فرهنگی نهفته در آن را آشکار سازد. روش: این تحقیق با رویکردی توصیفی-تحلیلی و بر مبنای چارچوب نظری سبک‌شناسی انجام شده است. پیکره پژوهش شامل مجموعه ای از نمونه های شاخص شعر لاتی، با تمرکز ویژه بر اشعار گردآوری‌شده از فرهنگ لغات و اصطلاحات و امثال لاتی» و همچنین ترانه های پرمخاطب کوچه بازاری و فیلمها آن دوره است. در این فرآیند، ابتدا ویژگیها برجسته در هر یک از سطوح سه گانه (زبانی، ادبی و فکری) شناسایی و طبقه بندی و تحلیل شده است. یافته ها: یافته ها نشان میدهد که لایه های سبکی این شعر در پیوندی ارگانیک با یکدیگر عمل میکنند. در سطح زبانی، هنجارگریزی از زبان معیار و بهره گیری گسترده از واژگان آرگو، اصطلاحات کوچه بازاری و نحو گفتاری، یک کنش آگاهانه برای هویت‌سازی و مرزبندی با فرهنگ رسمی است. این زبان، جهانی با ساختارهای اخلاقی دوقطبی (مرد/نامرد، رفیق/نارفیق) خلق میکند. در سطح ادبی، صور خیال و صنایع بدیع کارکردی ابزاری و ارتباطی دارند؛ تشبیه های حسی، استعاره های عینی (مانند دنیا به مثابه عروس فریبکار) و کنایه های پربسامد، مفاهیم انتزاعی چون بی‌عدالتی، خیانت و فقر را برای مخاطب عام ملموس و قابل‌فهم میسازند. این دو سطح، زیربنای سطح فکری را تشکیل میدهند که متشکل از یک جهان‌بینی پیچیده است: تقدیرگرایی و شکایت از «فلک»، آگاهی طبقاتی در نقد صریح شکاف اقتصادی و فساد قدرت، و اتکا به مرام فتوت و جوانمردی بعنوان یک نظام ارزشی جایگزین. نتیجه گیری: شعر لاتی یک سبک مقاومت است که از طریق ویژگیها سبکی خود، به ابزاری برای هویت‌سازی گروهی و نقد غیرمستقیم اجتماعی تبدیل میشود. این اشعار نه تنها دارای ارزش ادبی هستند، بلکه سندی جامعه شناختی برای درک صدای بخشی از جامعه ایران در یکی از دوره های حساس تاریخی آن بشمار میروند.سبک‌شناسی, شعر لاتی, ادبیات عامیانه, نقد اجتماعی, دوره معاصر.Stylistics, Lati Poetry, Folk Literature, Social Critique, Contemporary Period.https://bahareadab.com/downloadPDF/1934.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1934.pdfhttps://bahareadab.com/article/سبک‌شناسی شعر لاتی در دوره معاصر (1300-1357)https://bahareadab.com/en/article/Stylistics of Lati Poetry in the Contemporary Period (1300-1357 AH)