امید مجد ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 3060-56603060-61361811620251222The place of women in the thought and poetry of Khalilullah Khaliliجایگاه زن در اندیشه و شعر خلیل الله خلیلی4160798710.irandoi.2002/bahareadab.2025.7987faنورآقانویسادانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.nonneveesa@gmail.comمهدیدشتیاستاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.yes mehdidashti@atu.ac.irمحمودبشیریدانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.nombashiri@atu.ac.irJournal Article14040523BACKGROUND AND OBJECTIVES: This study investigates the perspectives of Khalilullah Khalili, the contemporary Afghan poet, on the status of women. The aim is to explore how women—regarded as a fundamental pillar of society—are represented in his poetry. The central question is whether the women depicted in his works challenge taboos and traditional customs, or whether they acquiesce to patriarchal cultural norms. METHODOLOGY: Employing a descriptive-analytical approach, this research draws upon library sources to examine, interpret, and analyze Khalili’s conception of women in light of relevant scholarship. FINDINGS: The results demonstrate that women in Khalili’s poetry are celebrated as indispensable members of human society. His outlook reflects that of an enlightened, moderate, and appreciative Muslim, shaped by religious teachings and humane cultural values. Khalili praises women’s dignity and character in their familial and social roles—as wife, mother, daughter, sister (whether by kinship or faith), beloved, and active participants in society. He laments the historical injustices endured by women in traditional societies over centuries, commends Afghan women’s movements seeking to secure human rights, and simultaneously criticizes the detrimental effects of unrestrained Westernization on women’s destiny. CONCLUSION: The study concludes that although Khalili adopts an enlightened and progressive stance toward women’s status, he does not fully embrace a feminist perspective. This nuanced view is distinctly reflected in his poetic style, particularly in its lexical and ideological layers, as supported by numerous textual examples.زمینه و هدف: هدف از پژوهش حاضر بررسی دیدگاه ها و افکار خلیل الله خلیلی شاعر معاصر افغانستان نسبت به جایگاه زن میباشد تا دریابیم که زن به عنوان رکن مهم یک جامعه از چه جایگاهی در شعر او برخوردار است؛ زنی که به تصویر کشیده شده، آیا توانسته در برابر تابوها و رسم و رواجهای محلی مبارزه نماید و یا منفعلانه تن به فرهنگ مردسالار داده است. روشها: این پژوهش که به روش تحلیلی-توصیفی از منابع کتابخانه ای تهیه گردیده، با درنظرداشت منابع مرتبط مفهوم زن واکاوی، شرح و تحلیل گردیده است. یافته ها: یافته های تحقیق نشان میدهد که زن در شعر خلیلی به عنوان رکن اساسی جامعۀ بشر درخور ستایش است. نگاه خلیلی به زن نگاه یک شاعر روشنفکر، معتدل و حقشناس است که از آموزه های اسلامی و فرهنگ پسندیدۀ ‌انسانی، نشأت یافته است. شخصیت و کرامت زن به عنوان رکن جامعۀ بشری مورد ستایش خلیلی قرار میگیرد و در نقشهای اجتماعی و خانوادگی چون همسر، مادر، دختر، خواهر دینی یا نسبی، معشوق و موجود فعال اجتماعی ظاهر میشود. از ستمهای تاریخی جامعۀ بدوی که طی قرنهای متوالی بر زن گذشته، شکوه سر میدهد و از جنبشهای زنان افغانستان برای تأمین حقوق انسانی زن تمجید میکند و در عین حال از ظلم و ستمی که فرهنگ بی‌بندوبار غربزدگی بر سرنوشت زن آورده، نیز انتقاد کرده و پیامد آن را شوم میداند. نتیجه گیری: آنچه در این نوشته بدست آمد نشان میدهد که خلیلی در عین حال که نگاه روشنگرانه به جایگاه زن دارد، ولی در اندیشۀ او دیدگاه فمنیستی جایگاهی ندارد، این نوع نگاه به زن در سبک او بویژه در لایۀ واژگانی و ایدئولوژیک به طور روشن بازتاب یافته است که در متن مقاله به شواهد متعددی میتوان به این مسأله دست یافت.زن, نقش اجتماعی, جامعۀ افغانستان, شعر معاصر, خلیل الله خلیلی.Women, social role, Afghan society, contemporary poetry, Khalilullah Khalilihttps://bahareadab.com/downloadPDF/1913.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1913.pdfhttps://bahareadab.com/article/جایگاه زن در اندیشه و شعر خلیل الله خلیلیhttps://bahareadab.com/en/article/The place of women in the thought and poetry of Khalilullah Khalili