امید مجد ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 3060-56603060-61361811520251122Structural and Content Analysis of the Letters of Ferdowsi's Shahnamehتحلیل ساختاری و محتوایی نامه های شاهنامه فردوسی287303802910.irandoi.2002/bahareadab.2025.8029faامیدمجداستاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.yesmajdomid@ut.ac.irمریمفتحعلی‌پور سالوییدانش آموخته کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، پردیس البرز، دانشگاه تهران، تهران، ایران.nomrym.fathalipour@gmail.comمحمدفتحعلی‌پور سالوییدانش آموخته کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.nofardadfat8@gmail.comJournal Article14040502BACKGROUND AND OBJECTIVES: The present study aims to conduct a detailed and systematic study of written letters in Ferdowsi"s Shahnameh. Letters in Shahnameh are part of the narrative structure and a means of shaping the relationships between characters, expressing the perspective of power, and reflecting moral and cultural values. Although this part of the text makes a significant contribution to advancing the story, few studies have analyzed all the letters in an integrated manner, and usually only a few famous letters have been examined. Hence, the need for a comprehensive study that analyzes both the structure and content of the letters is felt. METHODOLOGY: This research was conducted based on the descriptive-analytical method and used qualitative and quantitative content analysis simultaneously. In the first stage, by referring to the critical text of Shahnameh (published by Jalal Khaleghi Motlaq), 74 written letters were extracted along with all their structural and narrative features. Then, for each letter, information such as the pattern of the beginning, body and end, type of content, tone, length, social relationship between the sender and the receiver and its position in the narrative were recorded. After coding, the data were analyzed in the form of the three axes of structure, content and function. FINDINGS: The findings of the study show that most of the letters follow the three-fold pattern of beginning, body, and end, which indicates the roots of a writing tradition in the Shahnameh text. The study of tones also indicates the dominance of two tones: threatening and soft, which shows that power relations and moral relations together organize the narrative. In terms of narrative role, some letters initiate main events, some create new tension and crisis, and others lead to unraveling and organizing the ending of the narrative. This indicates that letters play an active role in constructing the plot of the Shahnameh and are not the only means of conveying the message. CONCLUSION: The results of the research show that Ferdowsi used the letter format to express his moral, political, and humanistic views, and that letters in the Shahnameh have a place beyond a simple communication tool. Their coherent structure reflects the poet"s mastery of the formal letter-writing methods and the secretarial tradition of ancient Iran, and the diversity of themes, tones, and relationships between characters shows that letters are a serious part of the narrative architecture of the Shahnameh.هدف و زمینه: پژوهش حاضر با هدف بررسی دقیق و نظام‌مند نامه های کتبی در شاهنامه فردوسی انجام شده است. نامه ها در شاهنامه بخشی از ساخت روایت و وسیله ای برای شکل دادن به روابط شخصیتها، بیان دیدگاه قدرت، و انعکاس ارزشهای اخلاقی و فرهنگی هستند. با وجود اینکه این بخش از متن سهم قابل توجهی در پیشبرد داستان دارد، کمتر پژوهشی به صورت یکپارچه به تحلیل همه نامه ها پرداخته است و معمولاً تنها چند نامه مشهور مورد بررسی قرار گرفته اند. از این رو، ضرورت پژوهشی جامع که هم ساختار و هم محتوای نامه ها را در کنار هم تحلیل کند، احساس میشود. روش تحقیق: این پژوهش بر اساس روش توصیفی–تحلیلی انجام شده و از تحلیل محتوای کیفی و کمی به طور همزمان بهره گرفته است. در مرحله نخست، با مراجعه به متن انتقادی شاهنامه (چاپ جلال خالقی مطلق)، ۷۴ نامه کتبی به همراه تمامی ویژگیهای ساختاری و روایی آنها استخراج شد. سپس برای هر نامه، اطلاعاتی چون الگوی آغاز، بدنه و پایان، نوع مضمون، لحن، طول، نسبت اجتماعی میان فرستنده و گیرنده و جایگاه آن در روایت ثبت گردید. داده ها پس از کدگذاری در قالب محورهای سه گانه ساختار، محتوا و کارکرد تحلیل شدند. یافته ها: یافته های پژوهش نشان میدهد که بیشتر نامه ها از الگوی سه گانه آغاز، بدنه و پایان پیروی میکنند و این خود نشان‌دهنده ریشه داشتن یک سنت دبیری در متن شاهنامه است. بررسی لحنها نیز بیانگر غلبه دو لحن تهدیدی و نرم است که نشان میدهد روابط قدرت و روابط اخلاقی در کنار یکدیگر روایت را سامان میدهند. از نظر نقش روایی، برخی از نامه ها آغازگر رخدادهای اصلیند، برخی تنش و بحران جدیدی ایجاد میکنند و گروهی دیگر به گرهگشایی و ساماندهی پایان روایت می‌انجامند. این موضوع بیان میکند که نامه ها نقش فعالی در ساخت پیرنگ شاهنامه دارند و تنها وسیله انتقال پیام نیستند. نتیجه گیری: نتایج پژوهش نشان میدهد که فردوسی از قالب نامه برای بیان دیدگاههای اخلاقی، سیاسی و انسانی خود بهره برده و نامه ها در شاهنامه جایگاهی فراتر از یک ابزار ساده ارتباطی دارند. ساختار منسجم آنها بیانگر تسلط شاعر به شیوه های رسمی نامه نگاری و سنت دبیری ایران باستان است، و تنوع مضامین، لحنها و روابط میان شخصیتها نشان میدهد که نامه ها بخشی جدی از معماری روایی شاهنامه محسوب میشوند.شاهنامه, فردوسی, نامه نگاری, تحلیل ساختاری, تحلیل محتوایی, کارکرد رواییShahnameh, Ferdowsi, epistolary writing, structural analysis, content analysis, narrative functionhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1910.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1910.pdfhttps://bahareadab.com/article/تحلیل ساختاری و محتوایی نامه های شاهنامه فردوسیhttps://bahareadab.com/en/article/Structural and Content Analysis of the Letters of Ferdowsi's Shahnameh