امید مجد ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 3060-56603060-61361810920250522Introducing the manuscript of Haqiq al-Haqayq al-Shahiya by Haj Mohammad Ali Shirvaniتحلیل متن شناسانۀ حقیقه الحقایق اثر عرفانی حاج محمد‌علی شیروانی179201780610.22034/bahareadab.2025.7806faنسیمپازاجدانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.non.pazaj@gmail.comمسعودفروزندهدانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.yesforoozandeh@sku.ac.irمحمد ابراهیمایرج‌پوردانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.noIrajpour@pnu.ac.irJournal Article14030814BACKGROUND AND OBJECTIVES: In this article, the introduction of Haj Mohammad Ali Shirvani and her most important work, the book "Haqiqah-ul-Haqayq", are discussed, and the topics related to the stylistics of the work are discussed on both linguistic and literary levels. METHODOLOGY: This article introduces the author and her mystical work "Haqiqa-ul-Haqaiq" and its stylistic features in a descriptive-analytical way. FINDINGS: Mysticism and Sufism have always had a special place in Iranian culture. Its link with Persian literature is also an inseparable link. So that in all periods, Persian poetry and prose have been the main subject of the works of poets and writers. In the Qajar era, it is one of the most prominent topics that appear in literary works. Among these works, we can refer to the book Haqiqah al-Haqayq by Haj Muhammad Ali Shirvani, a writer, mystic and traveler of the 13th century (A.H.).This book is a text in the prose of Masjee about the complaints of animals against the cruelty of humans and their lawsuits in the presence of Malik Dadbakhsh, during which social issues and deep mystical issues are raised. The author has used many poets and writers, especially Jami and Molavi, to explain her mystical views. The reflection of the Arabic language, especially the use of the language of the Qur"an, in the work is remarkable. The use of more than a thousand verses from the Holy Qur"an in accordance with the issues raised shows the author"s mastery of the verses of theHolyQur"an. This book is one of the few works in which humans and animals play the main roles side by side, and in no part of the text can one say which role is more colorful. In this article, we try to introduce the work and its existing versions and talk about the author"s biography, which is less discussed in the books of the Qajar period and after. CONCLUSION: Haqiqah al-Haqayq is a mystical work that Haj Muhammad Ali wrote in the style of prose writing in the Qajar period, i.e. artificial and mutakalfi proses that were created in imitation of past texts. This book has been influenced by the previous texts both in terms of the subject and the writing style. And it has influenced the texts after it.Despite the story in the book and the presence of animals as the main characters of the story, it cannot be classified as an allegorical and fable literature.زمینۀ پژوهش: در این مقاله به معرفی حاج محمدعلی شیروانی و مهمترین اثراو کتاب «حقیقه الحقایق» پرداخته شده و در ضمن آن مباحث مربوط به سبک‌شناسی اثر در دو سطح زبانی و ادبی بیان شده است. روش پژوهش: این مقاله با شیوۀ توصیفی-تحلیلی به معرفی نویسنده و اثر عرفانی او «حقیقه الحقایق» و ویژگیهای سبکی آن پرداخته است. یافته ها: عرفان و تصوف همواره در فرهنگ ایرانیان جایگاه ویژه ای داشته است و پیوند آن با ادب فارسی جدا‌نشدنی است. در عصر قاجر نیز جزو برجسته ترین موضوعاتی است که در آثار ادبی به چشم میخورد. از جملۀ این آثار میتوان به کتاب «حقیقه الحقایق» اثر حاج محمد علی شیروانی نویسنده، عارف و سیاح قرن 13(ه.ق) اشاره کرد. این کتاب، متنی است به نثر مسجع در شکایت حیوانات از ظلم انسانها و دادخواهی آنها در حضور ملک دادبخش که طی آن مباحث اجتماعی و مسائل عمیق عرفانی مطرح شده است . نویسنده برای تبیین آراء عرفانی خود از شاعران و نویسندگان زیادی بویژه جامی و مولوی بهره گرفته است. بازتاب زبان عربی، بویژه بهره گیری از زبان قرآن در اثر قابل تأمل است. به کار‌گیری بیش از هزار آیه از قرآن کریم متناسب با موضوعات مطرح شده، نشان‌دهندۀ تسلط نویسنده بر آیات قرآن کریم است. این کتاب از جمله معدود آثاری است که انسان و حیوان دوشادوش هم عهده دار ایفای نقشهای اصلی میشوند و در هیچ قسمت از متن نمیتوان گفت نقش کدام دسته پر‌رنگتر است. در این مقاله سعی بر آن داریم که ضمن معرفی اثر و بیان ویژگیهای برجستۀ سبکی آن، تأثیری که از متون پیش از خود گرفته است و تأثیری که بر متون پس از خود گذاشته است، در باب زندگینامۀ نویسنده که در کتب دورۀ قاجار و پس از آن کمتر به آن پرداخته شده است، سخن بگوییم. نتیجه گیری: حقیقه الحقایق اثری عرفانیست که حاج محمدعلی آن را به شیوۀ جریانی از نثرنویسی در دورۀ قاجاریعنی نثرهای مصنوع و متکلفی که به تقلید از متون گذشته پدید آمده بود به رشتۀ تحریر درآورد. این کتاب چه از جهت موضوع و چه از جهت سبک نگارش تحت تأثیر متون قبل از خود بوده است. و بر متون پس از خود نیز تأثیر گذاشته است. باوجود سیر داستانی موجود در کتاب و حضور حیوانات بعنوان شخصیتهای اصلی داستان نمیتوان آن را در زمرۀ ادبیات تمثیلی و فابل قرار داد.حاج محمد علی شیروانی, حقیقه الحقایق, عرفان, زبان عربی, رسائل اخوان‌الصفاHajj Muhammad Ali Shirwani, Haqiqah al-Haqayq, mysticism, Arabic language, Letters of Akhwan al-Safahttps://bahareadab.com/downloadPDF/1813.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1813.pdfhttps://bahareadab.com/article/تحلیل متن شناسانۀ حقیقه الحقایق اثر عرفانی حاج محمد‌علی شیروانیhttps://bahareadab.com/en/article/Introducing the manuscript of Haqiq al-Haqayq al-Shahiya by Haj Mohammad Ali Shirvani