امید مجد ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 3060-56603060-61361810920250522Examining the Mind and Language of Hossein Sana'i Mashhadiبررسی ذهن و زبان حسین ثنایی مشهدی155177780210.22034/bahareadab.2025.7802faمیناساداتملاشاهیدانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.nominamollashahi22@gmail.comعبدالعلیاویسی کهخادانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.yesoveisi@lihu.usb.ac.irمحمدامیرمشهدیاستاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.nomashhadi@lihu.usb.ac.irJournal Article14030814BACKGROUND AND OBJECTIVES: Mind and language are two important elements of the essence of poetry that are inextricably linked to each other. The poet"s intellectual system is explained in the form of poetry using his language and organizes his poetry. Sana"i Mashhadi is a lesser-known poet among the poets of the tenth century AH who has attracted the attention of scholars and writers due to his special poetic characteristics and innovations and his special way of expression; so much so that he has been considered one of the founders of the Indian style. METHODOLOGY: The present research method is descriptive-analytical, which was carried out using library documents and resources based on the texts and poems of Sana"i Mashhadi and seeks to answer the question: What were the most important features of Sana"i Mashhadi"s Divan from the perspective of mind and language? FINDINGS: Based on the findings of the research, Sanai Mashhadi is considered a pioneer poet in the Indian style who played a prominent role in the development and evolution of this style. Many features of the Indian style can be seen in his divan. The most widely used format in his divan is the "ode". In his poems, he has been able to use the linguistic possibilities of poetry well and use them to explain topics such as praise, descriptions, romance, etc. CONCLUSION: Sanai Mashhadi has benefited from the capacities of the Persian language for word formation, composition, and creation of new and original images. He has used the common rhythm of the Persian language and has observed the side, internal, and external music; themes such as: praise of the Prophet and the pure Imams (AS), praise of kings and commanders, boasting, descriptions, romantic and mystical themes are among the most important and frequent intellectual themes in his poetry.زمینه و هدف: ذهن و زبان، دو عنصر مهم از جوهره شعر هستند که پیوندی ناگسستنی با یکدیگر دارند. نظام فکری شاعر، با استفاه از زبان او در قالب شعر تبیین میشود و شعر او را سازمان میبخشد. ثنایی مشهدی از شاعران قرن دهم هجری، شاعری کمتر شناخته شده است که به دلیل خصوصیات ویژه شعریش و به سبب نوآوریها و شیوه بیان خاص خود، مورد توجه صاحبنظران و ادیبان بوده است؛ به طوریکه وی را از پایه گذاران سبک هندی برشمرده اند. بررسی محتوا و ساختار دیوان اشعار وی، میتواند کمک مؤثری به شناخت سبک دوره وی و عوامل تأثیرگذار بر آن نماید. وی از شاعرانی شیعی است که مدح و منقبت معصومین(ع) و پیامبر اسلام(ص) در شعرش بسامد بالایی دارد. دیوان وی شامل قصاید، غزلیات، رباعیات و... است. هدف از جستار حاضر معرفی اشعار و تبیین ویژگیهای ذهنی و زبانی ثنایی مشهدی است. روش پژوهش: جستار حاضر، مطالعه ای نظری است که به روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از اسناد و منابع کتابخانه ای مبتنی بر متون و اشعار ثنایی مشهدی انجام شده و درصدد است تا به این سؤال پاسخ دهد که مهمترین ویژگیهای دیوان ثنایی مشهدی از منظر ذهن و زبان چه بوده است؟ یافته ها: بر مبنای یافته های پژوهش، ثنایی مشهدی از شعرای پیشگام در سبک هندی به شمار می آید که در تدوین و تکامل این سبک، نقش پررنگی داشته است. شمار بسیاری از ویژگیهای سبک هندی را میتوان در دیوان وی مشاهده نمود. قالب پرکاربرد در دیوان وی «قصیده» است. او در اشعار خود از توانسته است بخوبی از ظرفیتها و امکانات زبانی و ادبی شعر استفاده نموده و از آنها جهت تبیین موضوعاتی چون مدح، توصیفات، عاشقانه ها و... بهره ببرد. نتیجه گیری: ثنایی مشهدی از عناصر خیال شاعرانه و ظرفیتهای زبان فارسی جهت واژه سازی، ترکیب بندی و خلق تصاویر تازه و بدیع سود جسته است. وی از بحور رایج زبان فارسی استفاده کرده و موسیقی کناری، درونی و بیرونی را رعایت نموده است؛ مضامینی همچون: مدح پیامبر و ائمه اطهار(ع)، مدح پادشاهان و امرا، تفاخر، توصیفات، مضامین عاشقانه و عارفانه از مهمترین و پربسامدترین مضامین فکری در شعر او هستند.حسین ثنایی مشهدی, ذهن, زبان, سبک شناسیHossein Sanaei Mashhadi, mind, language, stylisticshttps://bahareadab.com/downloadPDF/1812.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1812.pdfhttps://bahareadab.com/article/بررسی ذهن و زبان حسین ثنایی مشهدیhttps://bahareadab.com/en/article/Examining the Mind and Language of Hossein Sana'i Mashhadi