امید مجد ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 3060-56603060-61361710520250120Adam's creation from the point of view of two schools of tariqat, Kabaruyeh and Vahdatiyah: commonalities and theoretical differencesخلقت آدم در نظرگاه دو مکتب طریقت کبرویه و وحدتیه: اشتراکات و اختلافات نظری118753710.22034/bahareadab.2025.7537faمهنازمیزبانیدانشجوی دکتری گروه عرفان، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایرانnomahnaz.miz123@gmail.comمحمدتقیفعالیدانشیار گروه عرفان، دانشکده حقوق الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.yesfaali@srbiau.ac.irهادیوکیلیدانشیار گروه عرفان، پژوهشکده فلسفه، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران.nohvakili@ihcs.ac.irJournal Article14030114BACKGROUND AND OBJECTIVES: Creation in general and human creation in particular are among the topics that have been studied by different branches of Sufism. Najm al-Din Razi from the Kabaruyeh sect and Ibn Arabi from the Wahdatiyah sect are among the most famous Sufis who have addressed this issue. The purpose of this research, which was carried out in a descriptive-analytical method, is to examine the approach of Sufism, especially Kubrawieh and Vahdatiyeh regarding creation, and to answer the question of differences and similarities in their attitudes. METHODOLOGY: The research method in this research is a descriptive analysis; Based on this, by using library resources and taking notes from these resources, the desired goals have been achieved. FINDINGS: Ibn Arabi and Najmuddin have searched for the purpose of creation in categories such as "Establishment", "manifestation of true love", "mystical connection", "manifestation of the unity of existence" and "consistency in the world of existence". The above-mentioned Sufis agree on the manifestation of true love as the goal of Adam"s creation; This is despite the fact that issues such as mystical connection (Razi) and the manifestation of the unity of existence and its consistency (Ibn Arabi) are the point of disagreement between the two Sufis. CONCLUSION: Ibn Arabi and Najmuddin Dayeh believe that the manifestation of true love is among the most important goals of creation; Sheikh Akbar and Daye have disagreements with each other in other areas, including the mystic connection; Mystical connection is a topic that was raised by Najmuddin Razi as one of the goals of creation, and it is based on the fact that connection to the Holy Prophet is possible only through knowledge called intuitive knowledge. This is while Ibn Arabi considers the above topic not only as the goal of creation or not, but even in the typology of knowledge, he is satisfied with sensory and intellectual knowledge and finally knowledge as a result of submission; Another issue of the difference between the two is the unity of existence.زمینه و هدف: آفرینش به ‌طور کلی و آفرینش انسان به ‌طور خاص در زمره موضوعاتی است که توسط نحله های مختلف تصوف مورد توجه و بررسی قرار گرفته است. نجم‌الدین ‌رازی از طریقت کبرویه و ابن عربی از طریقت وحدتیه، در زمره نام‌آورترین صوفیانی هستند که به این مبحث پرداخته اند. هدف از انجام این پژوهش که به روش توصیفی – تحلیلی صورت گرفته است، آن است که رویکرد تصوف بالأخص کبرویه و وحدتیه در مورد خلقت را بررسی کرده و به پرسش تفاوت‌ها و شباهت‌های نگرشی آن‌ها پاسخ دهد. روش‌ها: شیوۀ بررسی در این جستار، تحلیلی توصیفی بوده؛ بر این اساس با استفاده از منابع کتابخانهای و یادداشتبرداری از این منابع اهداف مورد نظر تأمین دردیده است. یافته ها: ابن عربی و نجم‌الدین هدف خلقت را در مقوله هایی ازجمله «استجلا»، «تجلی عشق حق»، «وصال عارفانه»، «تجلی وحدت هستی» و «قوام بخشی به عالم هستی» جستجو نموده اند. صوفیان فوق در خصوص استجلا و تجلی عشق حق به عنوان غایت آفرینش آدم اتفاق نظر دارند؛ این در حالی است که موضوعاتی ازجمله وصال عارفانه (رازی) و تجلی وحدت هستی و قوام بخشی آن (ابن عربی) محل اختلاف نظر دو صوفی مذکور است. نتیجه گیری: ابن عربی و نجم الدین دایه معتقدند که استجلا و تجلی عشق حق در زمره مهم‌ترین اهداف خلقت است؛ شیخ اکبر و دایه در حیطه های دیگر ازجمله وصال عارفانه با یکدیگر دچار اختلاف نظر هستند؛ وصال عارفانه موضوعی است که توسط نجم‌الدین رازی به عنوان یکی از اهداف خلقت مطرح‌شده و بر آن است که وصل به حضرت حق تنها از طریق معرفتی به نام معرفت شهودی امکان‌پذیر است؛ این در حالی است که ابن عربی از موضوع فوق نه تنها به عنوان هدف خلقت یا نکرده، بلکه حتی در نوع شناسی معرفت، به معرفت حسی و عقلانی و درنهایت معرفت بر اثر تسلیم اکتفا می‌کند؛ موضوع دیگر اختلاف آن دو، وحدت وجود است.خلقت آدم, کبرویه, وحدتیه, نجم‌الدین رازی, ابن عربیCreation of Adam, Kabaruyeh, Vahdatiyeh, Najmuddin Razi, Ibn Arabihttps://bahareadab.com/downloadPDF/1742.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1742.pdfhttps://bahareadab.com/article/خلقت آدم در نظرگاه دو مکتب طریقت کبرویه و وحدتیه: اشتراکات و اختلافات نظریhttps://bahareadab.com/en/article/Adam's creation from the point of view of two schools of tariqat, Kabaruyeh and Vahdatiyah: commonalities and theoretical differences