امید مجد ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 3060-56603060-6136179620240420Sociology of subcultures in mystical prose texts (Case study of Mersadol Ebad, Tadhkirat al-Awliya, Asrar al-Tawhid and Fihe Mafih)جامعه شناسی خرده فرهنگها در متون نثر عرفانی (مطالعۀ موردی مرصادالعباد، تذکره الاولیا، اسرارالتوحید و فیه مافیه)126730210.22034/bahareadab.2024.7302faمهریعصریدانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.noAsry129@yahoo.comداوداسپرهماستاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.yessparham@atu.ac.irغلامرضامستعلی پارسادانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.nomastali.parsa@gmail.comآمنهابراهیمیاستادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.noamenehebrahimi94@gmail.comJournal Article14020327BACKGROUND AND OBJECTIVES: Understanding the nature and structure and knowledge of the functions of culture is one of the most fundamental quests of contemporary human life. Although in recent decades, many theorists have discussed and investigated in connection with culture, but it seems that it is still possible to discuss and investigate this issue. Culture is the generator of behaviors and social events in a society. And it is reciprocally affected by it. The connection and entanglement of culture with various aspects of human life from the past until now can be a convincing proof of the importance of the phenomenon of culture in human life. Culture not only has an effective function in improving and organizing relations with other societies, but also affects the process and relations of internal sub-systems of a culture. Mysticism and Sufism have always been one of the main and most important dominant discourses in human societies, especially in Iran, for this reason, a large part of the texts and works of Persian poetry and prose are full of mystical concepts and themes, and these works also have a large amount of elements They have influenced and influenced culture in the society. In this article, the authors intend to investigate and analyze the subcultures in the early mystical texts with an interdisciplinary perspective from the perspective of sociology.زمینه و هدف: درک ماهیت و شناخت ساختار و آگاهی از کارکردهای فرهنگ، یکی از بنیادیترین جستارهای زندگی امروزی بشر معاصر است. با وجود آنکه طی دهه های اخیر، در پیوند با فرهنگ نظریه پردازان بسیاری به بحث و بررسی پرداخته اند اما بنظر میرسد همچنان میتوان در این باره به بحث و بررسی پرداخت. فرهنگ هم مولّد رفتارها و رویدادهای اجتماعی در یک جامعه است و هم متقابلاً از آن تأثیر میپذیرد. پیوند و درهم تنیدگی فرهنگ با ابعاد گوناگون زندگی انسان از گذشته تاکنون، میتواند دلیل قانع‌کننده ای بر اهمیت پدیدۀ فرهنگ در زندگی انسان باشد. فرهنگ نه تنها در بهبود و ساماندهی روابط با دیگر جوامع دارای کارکردی اثر بخش است، بلکه فرایند و روابط خرده سیستمهای درونی یک فرهنگ را نیز تحت تأثیر قرار میدهد. عرفان و تصوّف از دیرباز تاکنون، همواره یکی از اصلیترین و مهمترین گفتمان مسلّط در جوامع انسانی بویژه ایران بوده است بهمین دلیل بخش وسیعی از متون و آثار منظوم و منثور فارسی آکنده از مفاهیم و مضامین عرفانی است و این آثار نیز بمیزان زیادی از عناصر فرهنگی در جامعه تأثیر پذیرفته و بر آن اثر گذاشته اند. در این مقاله نگارندگان بر آنند تا با دیدگاه بینارشته ای از منظر علم جامعه شناسی به بررسی و واکاوی خرده فرهنگها درگزیده ای از متون نثرعرفانی بپردازند. روش پژوهش: ‌ این پژوهش که به شیوۀ توصیفی- تحلیلی بر مبنای مطالعات کتابخانه ای و روش سندکاوی صورت گرفته است. جامعۀ آماری این پژوهش شامل مرصادالعباد، تذکره الاولیا، اسرارالتوحید و فیه مافیه میباشد. یافته های پژوهش: یافته های پژوهش حاکی از آن است که متون عرفانی بستر بسیار مناسبی بمنظور انعکاس خرده فرهنگهای گوناگون در ساختار و بافت کلّی فرهنگی یک جامعه بحساب می‌آید. نتیجه گیری: تأثیرگذاری عرفان بر خرده فرهنگها را میتوان ذیل تساهل و تسامح، رازداری، مهربانی، احترام به همنوع، صداقت، بخشندگی، عشق، مدارا، انزوا، عزلت و گوشه نشینی، مبارزه با ریاکاری، طغیان عیله نظام حاکم تحلیل نمود. خرده فرهنگهای موجود در عرفان مانند ریاستیزی و دوری از فعالیّتهای سیاسی و محیط حکومتی ابزاری برای مقاومت عارفان در برابر گفتمان مسلّط و غالب جامعه بوده است.جامعه شناسی, خرده فرهنگ, عرفان, فرهنگ, متون اولیۀ منثور عرفانی.Sociology, sub-culture, Mysticism, Culture, Early mystical prose texts.https://bahareadab.com/downloadPDF/1607.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1607.pdfhttps://bahareadab.com/article/جامعه شناسی خرده فرهنگها در متون نثر عرفانی (مطالعۀ موردی مرصادالعباد، تذکره الاولیا، اسرارالتوحید و فیه مافیه)https://bahareadab.com/en/article/Sociology of subcultures in mystical prose texts (Case study of Mersadol Ebad, Tadhkirat al-Awliya, Asrar al-Tawhid and Fihe Mafih)