امید مجد ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 3060-56603060-6136158120230121Sociology of the Dominant Species of the Crowds and Their Prominent Traits in Rumi's Mathnaviجامعه شناسی گونۀ غالب جماعت و صفات بارز ایشان در مثنوی مولوی149167673110.22034/bahareadab.2023.6731faوحیدرحمانی خلیلیمربی گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد بهشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بهشهر، ایرانnodr.rahmanivahid@gmail.comپروین‌دختمشهوراستادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، واحد نیشابور، دانشگاه آزاد اسلامی، نیشابور، ایرانyesmashhor@iau-neyshabur.ac.irسیدحسینسیدیاستاد گروه زبان و ادبیات عرب، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایرانnoseyedi@um.ac.irاکبرشعبانیاستادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، واحد نیشابور، دانشگاه آزاد اسلامی، نیشابور، ایرانnoa.shabany@ iau-neyshabur.ac.irJournal Article14001101BACKGROUND AND OBJECTIVES: Human beings are the essential element in the formation of society, and the study of literary texts to discover how the poet views the people around him is an important issue. In this context, the salient traits of people that lead them to different sociological communities are the most fundamental points. The research purpose is to study Rumi"s Mathnavi and determine the types of communities. They include theatrical, active, riotous, listener-spectator, rebellious, fearful and popular. Another objective is to specify the most prevailing type of community and its salient features. METHODOLOGY: It is a library study that employs a descriptive-comparative analysis method. The general theory of the research is content analysis. Cohen"s views provide the theoretical underpinnings of sociological discourse. The textual body of this research is formed from a thorough investigation of Mathnavi to extract poetic evidence in which the words Populace, People, and Public refer to human society. FINDINGS: Rumi comments on human communities in almost two percent of the verses of his Mathnavi. From a quantitative point of view, the word "populace" has been used more by Rumi than the words "people" and "public". In Mathnavi, the most frequent types of human community based on the use of the word "Populace" are first theatrical and then public and the most dominant attribute of them is that they are worshipers. Based on employing the word "people", Rumi considers people as plebs most frequently, while their prominent attribute is being spectators and listeners; It means being passive. Based on the word "Populace", the human community is also plebs, and their most obvious attribute is their diversity, in Rumi"s view. CONCLUSION: According to Rumi, the predominant species of the congregation is the "populace" type, and apart from a few pieces of evidence, he describes them with negative attributes. This approach has a Quranic backgroundزمینه و هدف: اساسیترین عنصر برای شکلگیری جامعه، انسانها هستند و بررسی متون ادبی برای کشف چگونگی نگرش شاعر به انسانهایی که در اطراف او زندگی میکنند، مسئله ای مهم است و در این بستر، صفات بارز مردم که موجب قرار گرفتن ایشان در گونه های مختلف جماعتهای جامعه شناسانه میشود، از بنیادیترین مسائل است. هدف این تحقیق، بررسی مثنوی معنوی و تعیین گونه های جماعت انسانهاست که شامل نمایشی، فعّال، آشوبگر، شنونده-تماشاچی، شورشی، هراسان، و عامّه میشود؛ همچنین تعیین گونۀ غالب جماعت و صفات بارز آن. روش مطالعه: داده های این جستار از مطالعه در منابع کتابخانه ای حاصل شده و داده های مزبور به روش توصیف، تحلیل و مقایسه بررسی میشود. نظریّۀ کلّی تحقیق تحلیل محتواست و زیرساخت نظری مباحث جامعه شناسی را آرای کوئن فراهم آورده است. پیکرۀ متنی این پژوهش از استقصای تام مثنوی برای استخراج شواهد شعری که در آنها کلمات «جماعت»، «مردم» و «خلق» در معنای اجتماع انسانها به کار رفته است، شکل میگیرد. یافته ها: تقریباً در دو درصد ابیات مثنوی اظهارنظر شاعر درمورد «جماعات انسانی» آمده است. از منظر کمّی، کلمۀ «خلق» بیش از «مردم» و «جماعت» مورداستفادۀ مولوی قرار گرفته است. در مثنوی، پربسامدترین انواع جماعت بر اساس کاربرد کلمۀ «جماعت» ابتدا نمایشی و سپس عامّه است و بارزترین صفت «جماعت» نمازگزار بودن آنهاست. پربسامدترین نوع جماعت براساس کلمۀ «مردم» نوع عامّه و بارزترین صفت ایشان تماشاچی و شنونده یعنی منفعل بودن است. پربسامدترین نوع جماعت بر پایۀ کاربرد کلمۀ «خلق» نیز عامّه است و بارزترین صفت «خلق» گوناگونی آنهاست. نتیجه گیری: نزد مولوی، گونۀ غالب جماعت نوع «عامّه» است و گذشته از برخی شواهد معدود، عامّۀ مردم با صفاتی منفی توصیف میشوند. این رویکرد زمینه ای قرآنی نیز دارد.مثنوی مولوی, جامعه شناسی, جماعت, مردم, خلقRumi’s Mathnavi, Sociology, Populace, People, Publichttps://bahareadab.com/downloadPDF/1386.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1386.pdfhttps://bahareadab.com/article/جامعه شناسی گونۀ غالب جماعت و صفات بارز ایشان در مثنوی مولویhttps://bahareadab.com/en/article/Sociology of the Dominant Species of the Crowds and Their Prominent Traits in Rumi's Mathnavi