امید مجد ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 3060-56603060-6136157120220321A study of mystical ideas in the poetry collection of "Abdorrahim Shirvani"بررسی اندیشه های عرفانی در دیوان اشعار عبدالرّحیم شیروانی155172625410.22034/bahareadab.2022.6254faصدیقهدرستیدانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد خوی، دانشگاه آزاد اسلامی، خوی، ایرانnoseddighe.dorosti@gmail.comمجتبیصفرعلیزادهاستادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد خوی، دانشگاه آزاد اسلامی، خوی، ایرانyesmojtaba.safaralizadeh@iaukhoy.comشهریارحسن‌زادهاستادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد خوی، دانشگاه آزاد اسلامی، خوی، ایرانnosha_hasanzadeh@yahoo.comJournal Article13990818BACKGROUND AND OBJECTIVES: Sufism and mysticism, which has long been prominent in Iranian poetic and prose literature, can also be seen in the poetry of poets of the literary return period. This era can, in addition to introducing anonymous works, reflect and explain the manifestation of mysticism and Sufism in this period. This article intends to study the mystical themes in this work by introducing the manuscript of the divan of "Abdolrahim Hazin Shervani" and expressing the author"s condition and its contents. METHODOLOGY: The present article has been written using the library method and based on the lithographic version of the poet"s divan, which is the most complete and regular copy available in the library of the Documents Organization and the National Library of the Islamic Republic of Iran. FINDINGS: Mirza Abdolrahim Shirvani alias Hazin, a powerful poet of the 11th century AH, is from the Vesal Shirazi family and has been influenced by Mohammad Fuzuli, Amir Alishir Navai and Hafez in terms of thoughts and poetic style. Although he has shown proficiency in various forms of poetry such as quatrains and Masnavi, and he has three Masnavi with the names of Safa al-Qulub, Hedayatnameh and the content of Zabihnameh, he has not succeeded in composing lyric poems. CONCLUSION: Shirvani"s sad poems are more introverted, mystical and romantic in terms of thinking, and sometimes they advise the audience. In mystical themes and advice, he is more influenced by Hafez and in romantic themes, he is influenced by Sa’adi. One of the most important and prominent mystical subjects in Shervani"s sad divan is the idea of ​​monotheism. According to him, monotheism is an infinite world that the mystic is required to enter this infinite world. Hazin, like other poets, has confronted reason and love and is opposed to the central reason. He is a religious poet whose life is imbued with love for the Prophet and the Ahl al-Bayt, and this is proven by a brief look at the court. The mystical terms of Hafez"s period can be seen in most of his poems, but without deep mystical use and only a brief reference to the terms, and for this reason, he cannot be considered a mystical poet just by mentioning these mystical terms. The unity of existence and monotheistic thought is the most important and frequent mystical thought in the sad intellectual system.زمینه و هدف: تصوف و عرفان که از دیرباز در ادبیات منظوم و منثور ایران جلوه گری داشته است، در شعر شعرای دورۀ بازگشت ادبی نیز بچشم میخورد. گرچه تصوف و عرفان این دوره جاذبه های دورۀ گذشته را ندارد، بررسی مضامین عرفانی خصوصاً در نسخه های خطی ناشناختۀ این عصر میتواند علاوه بر معرفی آثار گمنام، جلوۀ عرفان و تصوف در این دوره را بخوبی منعکس و تشریح کند. این نوشتار بر آن است با معرّفی نسخۀ خطی دیوان «عبدالرحیم حزین شروانی» و بیان احوال مؤلّف و مندرجات آن به بررسی مضامین عرفانی در این اثر بپردازد. روش مطالعه: مقالۀ حاضر با روش کتابخانه ای و با اساس قرار دادن نسخۀ سنگی دیوان شاعر، که بعنوان کاملترین و مرتبترین نسخه در کتابخانۀ سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی جمهوری اسلامی ایران موجود میباشد، نوشته شده است. یافته ها: میرزا عبدالرّحیم شیروانی متخلّص به حزین، شاعر توانمند قرن یازدهم هجری قمری، از خانواده وصال شیرازی است و از نظر افکار و شیوۀ شاعری تحت تأثیر محمّد فضولی، امیرعلیشیر نوایی و حافظ بوده است. وی هرچند در انواع قالبهای شعری مانند رباعی و مثنوی تبحر نشان داده ‌است و سه مثنوی با نامهای صفاءالقلوب، هدایت‌نامه و محتوی ذبیح نامه از او در دست است، اما توفیق غزلسرایی را نیافته است. نتیجه گیری: اشعار حزین شیروانی ازلحاظ تفکر بیشتر درونگرا و عارفانه و عاشقانه است و گاهی مخاطب را پند و اندرز میدهد. در مضامین عارفانه و پند و اندرز بیشتر متأثر از حافظ و در مضامین عاشقانه متأثر از سعدی است. یکی از مهمترین و برجسته ترین موضوعات عرفانی در دیوان حزین شروانی، اندیشۀ توحید است. از نظر وی توحید عالمی بی‌انتهاست که عارف ملزم به ورود به این عالم لایتناهی است. حزین نیز چون برخی شاعران دیگر، به تضاد و تقابل عقل و عشق پرداخته است و با عقل محوری مخالف است. او شاعری متشرع است که زندگیش با عشق به پیامبر و اهل بیت عجین شده است و این امر با نگاهی اجمالی به دیوان اثبات میشود. اصطلاحات عرفانی دورۀ حافظ در اکثر اشعارش دیده میشود، اما بدون استفادۀ عمیق عرفانی و تنها اشاره ای مختصر به اصطلاحات اکتفا میکند و به همین دلیل نمیتوان تنها با ذکر این اصطلاحات عارفانه، او را شاعری عارف دانست. وحدت وجود و اندیشۀ توحیدی مهمترین و پربسامدترین اندیشۀ عرفانی در دستگاه فکری حزین است.عبدالرحیم حزین شیروانی, عرفان, مکتب بازگشتAbdolrahim Hazin Shirvani, Mysticism, Return stylehttps://bahareadab.com/downloadPDF/1239.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1239.pdfhttps://bahareadab.com/article/بررسی اندیشه های عرفانی در دیوان اشعار عبدالرّحیم شیروانیhttps://bahareadab.com/en/article/A study of mystical ideas in the poetry collection of "Abdorrahim Shirvani"