امید مجد ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 3060-56603060-613693220160807A Comparative Study of Lexicon and Dialectal Expressions of Speakers of Eastern Borders in Iran in Persian Old Texts and Poems نفایس الکلام و عرایس الاقلام، گنجینهای خطّی از خشاب نیشابوری117010.22034/bahareadab.2016.0faحسین مسجدیدانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور اصفهانnoMasjedi.hosein@yahoo.comمهدیّه اسدیکارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور اصفهانyesMahdiye.asadi1363@yahoo.comJournal Article13940602The shared border (500 km) between Iran and Afghanistan from near Torbat-e-Jam in Razavi Khorasan to Nehbandanand borders in South Khorasan has brought about outstanding and diverse dialectal interactions in Persian language. From one hand, in the rich lexical collection of Khorasan a number of words, there exist a number of old words which are no longer used in current Persian language. On the other side, surprisingly, these words are still used in eastern borders of Iran. Many of these words and combinations were of use in Old Persian literature especially in first Hijri centuries. In this article, the writer intends to do a contrastive analysis on lexicons, combinations and common shared expressions in dialects of Eastern borders from one hand and Dari Persian of Western cities of Afghanestan such as Haraat and Farah. To this end, the writer has gone over from Old Persian texts poems. This entire attempt in this article has been done to shed light on better understanding of Dari texts poetries with the help of good grips of these old words.نفایس الکلام و عرایس الاَقلام، سندی از سلسلۀ آل برهان در بخاراست. سران حنفی مذهبِ این تبار، مناصب شرعی و حکومتی آن دیار را دارا بودند. این کتاب به قلم نویسنده و شاعر توانا – ملقّب به افضل الشّعرا- رضی الدّین احمد بن محمود بن احمد سمرقندی ، معروف به خشّاب نیشابوری نگاشته شده است. ظاهراً علّت این شهرت، پیشۀ هیزم فروشی اجداد او و سبب خلط با رضی الدّین نیشابوری معروف است. به شهادت این رساله، خشّاب در سال 643 ق به صدارت دیوان انشا منصوب شد و نمونه نامه های فضلای عصر را به همراه برخی مفاوضات و مناشیر و فرامین آل برهان تدوین کرد. از این اثر نفیس که مهر تأییدی بر جزالت و استواری بیان و قلم اوست؛ تا کنون سه نسخۀ خطّی در دسترس قرار گرفته است. این متن، آراسته به شواهدی از آیات و روایات و اشعار تازی است. همچنین نام تعدادی از بزرگان ادب و سران سلسلۀ آل برهان را در خود دارد و به سبک نثر فنّی و متکلّف رایج مرسلات قرن هفتم نگاشته شده است. تأثیر این نثرِ مصنوع تا آنجاست که حتّی شمس منشی - نویسندۀ رسالۀ پراهمیّت دستور الکاتب فی تعیین المراتب - در مقدّمۀ کتابش از رضی الدّین احمد به عنوان یکی از استادان انشا یاد کرده است. رضی الدّین احمد بن محمود سمرق, خشّاب نیشابوری, نفایس الکلام و عرایس الاقلام, منشآت, آل برهان, سبک نثر فنّی قرن هفتم regional typology, Iran's eastern border dialects, classical text of Persian literature, Lexical studyhttps://bahareadab.com/downloadPDF/121.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/121.pdfhttps://bahareadab.com/article/ نفایس الکلام و عرایس الاقلام، گنجینهای خطّی از خشاب نیشابوریhttps://bahareadab.com/en/article/A Comparative Study of Lexicon and Dialectal Expressions of Speakers of Eastern Borders in Iran in Persian Old Texts and Poems