امید مجد ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 3060-56603060-6136146520210924Morning and dawn effects in Iranian poetic literatureجلوه های صبح و سحر در ادبیات منظوم ایران137155569310.22034/bahareadab.2021.5693faکامبیزفتحی لوشانیدانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایرانnoKambiz.fathi44@yahoo.comشکرالهپورخالصاستاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایرانyessh_pouralkhas@uma.ac.irخدابخشاسدالهیاستاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایرانnokh.asadollahi@gmail.irJournal Article13990505BACKGROUND AND OBJECTIVES: The factors of nature have long been considered by many Persian language poets. In the meantime, morning and dawn have been depicted in the poetry of poets more than other factors due to their aesthetic, artistic and semantic capacities. This study intends to investigate the use of these words in terms of additional combinations, metaphors and poetic images in the poetry of great Persian poets up to the eighth century. METHODOLOGY: In this research, with the method of theoretical analysis and library study, the use of the word morning and dawn in different dimensions in the poetry of great Persian poets such as Rudaki, Ferdowsi, Manouchehri, Naser Khosrow, Masoud Saad Salman, Khayyam, Sanai, Anvari, Khaghani , Nezami, Attar, Rumi, and Saadi. FINDINGS: The image of morning and dawn in the poetry of Persian poets was at first realistic and aesthetic, but after the introduction of mysticism to the language of poetry that Sanai started, morning and dawn due to night solitude and the time of revelation and Mystical manifestations and, on the other hand, the inclusion of the temporal capacity of prayer and supplication in the Qur"an, found a high frequency in mystical poetry. After Sanai, among the poets Khaghani, Rumi, and Hafez, they used the most semantic and metaphorical uses with morning and dawn. CONCLUSION: Conclusion: These words were first developed by mystical poetry in Persian language and finally, both in semantic level and in linguistic level, they have expanded the vocabulary and richness of Persian language to the extent that few poets can be found who illustrate with This word is not paidزمینه و هدف: عوامل طبیعت از دیر باز مورد توجّه بسیاری از شعرای زبان فارسی بوده است. در این میان، صبح و سحر بخاطر ظرفیتهای زیبایی شناسانه، هنری و معنایی بیش از دیگر عوامل در شعر شاعران بتصویر کشیده شده است. این پژوهش بر آن است به بررسی کاربرد این واژه ها از نظر ترکیبهای اضافی، استعاری و تصاویر شعری، در شعر شاعران بزرگ زبان فارسی تا قرن هشتم بپردازد. روش مطالعه: در این پژوهش با روش تحلیل نظری و مطالعۀ کتابخانه ای به بررسی کاربرد واژۀ صبح و سحر در ابعاد مختلف در شعر شاعران بزرگ زبان فارسی چون رودکی، فردوسی، منوچهری، ناصرخسرو، مسعودسعد سلمان، خیام، سنایی، انوری، خاقانی، نظامی، عطار، مولوی، و سعدی پرداخته است. یافته ها: تصویر صبح و سحر در شعر شاعران زبان فارسی، ابتدا بصورت واقع گرایانه و زیبایی شناسانه بوده ولی بعد از راهیابی عرفان به زبان شعر که سنایی آن را شروع کرد، صبح و سحر نیز بواسطۀ خلوت شبانه و زمان مکاشفات و تجلیّات عارفانه و از طرفی، قرار دادن ظرفیّت زمانی دعا و مناجات و استغفار در قرآن، بسامد بالایی در شعر عرفانی پیدا کرد. بعد از سنایی در میان شعرا خاقانی، مولوی، و حافظ بیشترین کاربرد معنایی و استعاری را با صبح و سحر بکار برده اند. نتیجه گیری: این واژه ها ابتدا بواسطۀ شعر عرفانی در زبان فارسی گسترش پیدا کرده و در نهایت هم در سطح معنایی و هم در سطح زبانی باعث گسترش واژگانی و غنای زبان فارسی شده اند تا جایی که کمتر شاعری را میتوان یافت که به تصویرسازی با این واژه نپرداخته باشد.صبح, سحر, نور, شعر فارسی, ادبیات منظومMorning, dawn, light, Persian poetry, poetic literaturehttps://bahareadab.com/downloadPDF/1167.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1167.pdfhttps://bahareadab.com/article/جلوه های صبح و سحر در ادبیات منظوم ایرانhttps://bahareadab.com/en/article/Morning and dawn effects in Iranian poetic literature