امید مجد ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 3060-56603060-6136146320210801The debate in texts in 4th and 5th century (Theology encyclopedia), Nowruznameh, Kimiaye Saadatگفتمان حاکم بر متون قرن چهار و پنج دانشنامه (الهیات)، نوروزنامه، کیمیای سعادت135148560710.22034/bahareadab.2021.5607faناهیدهزرعیدانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.yesnadiazarei25@yahoo.comعلیتسلیمی دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.notaslimy1340@yahoo.comمحمدخزانه‌دارلودانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.nokhazaneh2002@yahoo.comJournal Article13990717BACKGROUND AND OBJECTIVES: Analysis of the debate has main contents and theories which each may be effective for analysis of encyclopedia, Nowruznameh, Kimiaye Saadat. The debate studies are important for showing a methodical relation between social, political and religious views of critics. Among this, the Ernesto Laclau and Chantal Muffle debates which are closer to the Foucault one globally and also Fairleigh debate may be used. Study of Avicenna, Khayam and Ghazali debates provides possibility of challenging inclusive debate ruling on effect and evolution of stabilized system of its concepts by determining meaningful relation of the text. METHODOLOGY: The present research is a descriptive-analytical study which has been performed by library method. In this research, the formation of the debate which is used by these three writers are analyzed by approach of debate analysis. FINDINGS: This study shows that the Avicenna debate in proving Asity is a philosophical-rational debate relying on reasoning. Khayam debate is a cultural-material debate which plays a fundamental role in reproduction of Nowruznameh debate. Ghazali debate has a mystical trend. CONCLUSION: Although these three debates are in contrast with each other, but the Khayam broad-minded debate is in contrast with the Avicenna and Ghazali broad-minded debates and the Avicenna and Ghazali debates are in contrast with each other. Among these three debates, the dominant Ghazali debate, with overstatement and boycott mechanism, rejects two other debates and features its debate as dominant and best power.زمینه و هدف: تحلیل گفتمان دارای مطالب و نظریه های عمده ای است که هریک از آنها میتواند برای تحلیل دانشنامه، نوروزنامه و کیمیای سعادت کارساز باشد. مطالعات گفتمانی از این جهت که نسبتی روشمند بین متن و دیدگاه های اجتماعی، سیاسی و مذهبی منتقدان را آشکار میسازد، حائز اهمیت است. در این میان میتوان از گفتمان ارنستو‌لاکلاو شنتال‌موف که از جهاتی به فوکو نزدیکتر است و همچنین از گفتمان فرکلاف استفاده کرد. بررسی گفتمان ابن‌سینا، خیام و غزالی، با مشخص کردن شبکۀ روابط معنا‌بخش متن، امکان به چالش کشیدن گفتمان فراگیر حاکم بر اثر و تحول بر نظامِ تثبیت‌شدۀ مفاهیم آن را فراهم میسازد. روش مطالعه: پژوهش پیش‌رو مطالعه ای توصیفی ـ تحلیلی است که به شیوۀ پژوهش کتابخانه ای انجام شده است، در این پژوهش با رویکرد تحلیل گفتمان، صورت‌بندیهای گفتمانی که این سه نویسنده بکار گرفته اند، تحلیل و تبیین میشود. یافته ها: گفتمان مورد التزام ابن‌سینا در اثبات واجب‌الوجود، گفتمانی عقلی ـ فلسفی، متکی بر استدلال است. و گفتمان خیام گفتمانی مادی ـ فرهنگی است که در بازتولید گفتمان نوروزنامه، نقش اساسی ایفاء میکند. گفتمان غزالی با گرایش عرفانی است. نتیجه گیری: هرچند این سه گفتمان باهم در تقابل هستند، بیشتر، گفتمان جهان‌بین خیام در مقابل گفتمان جان‌بینِ ابن‌سینا و غزالی است، گفتمان ابن‌سینا و غزالی نیز در تقابل هم میباشند. در بین این سه گفتمان، گفتمان غالب غزالی با در دست داشتن قدرت و اعمال فشار بر دو گفتمان دیگر، آنها را از میدان گفتمانی طرد میکند و خود بعنوان قدرت غالب و برتر، گفتمان خود را نمایان میکند.دانشنامه, نوروزنامه, کیمیای سعادت, تحلیل گفتمان, گفتمان غالب, امور دینی و دنیایی. encyclopedia, Nowruznameh, Kimiaye Saadat, analysis of debate, dominant debate, religious and worldly affairs.https://bahareadab.com/downloadPDF/1140.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1140.pdfhttps://bahareadab.com/article/گفتمان حاکم بر متون قرن چهار و پنج دانشنامه (الهیات)، نوروزنامه، کیمیای سعادتhttps://bahareadab.com/en/article/The debate in texts in 4th and 5th century (Theology encyclopedia), Nowruznameh, Kimiaye Saadat