امید مجد ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 3060-56603060-6136146320210801A study of Obaid Zakani's satirical tricksبررسی شگردهای طنزپردازی عبید زاکانی3550533110.22034/bahareadab.2021.5331faعلی اشرفکریمیدانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران.noaliashrafkarimio@gmail.comمحمدخسروی شکیبدانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران.yeskhosravi.m@lu.ac.irمحمدرضاجلیلیاندانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایرانnoJalilian.m@lu.ac.irصفیهمرادخانیاستادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران.noMoradkhani.s@lu.ac.irJournal Article13990412BACKGROUND AND OBJECTIVES: The type of humor as a literary genre has always been present in the literature of this land with intensity and weakness for a long time. Humor is a critical writing that is mixed with the nectar of delicacy, that is, a humorist who cleverly and consciously expresses his protest in an artistic and beautiful way that makes the audience laugh, not a laugh of enthusiasm, but a bitter and biting laugh. In fact, humor is an evolved form of satire. This means that criticism became public insteed of personal, and also defended the right of society instead of defending individual rights. obaid zakani is one of humor who uses various techniques to create different types of humor. in this article, we have tried to examine them.METHODOLOGY: the present research has been done by the method of theoretical study and using library sources. Our study area and community is the generalities of obaid zakani, edited by Abbas lqbal Ashtiani and the efforts of parviz Atabaki, published by zavar publications. FINDINGS: Humorous poets and writers each deal in an almost ordinary way, but obaid zakani himself is the creator of various methods of satireeach deal in an almost ordinary way, but obaid zakani himself is the creator of various methods of satire. Sometimes in prose and sometimes in poetry, sometimes in the form of jokes and sometimes in the style of a humorous letter of advice, sometimes he invents humorous words, sometimes he interprets words in a humorous way. Characterization is also one of his tricks, sometimes he uses historical characters as his humor and sometimes fictional characters. He sometimes chooses animals as the characters of his stories. Obaid is so interested in expressing the facts and problems of his society that he does not hesitate to use vulgar words. CONCLUSION: Obaid uses tricks such as the metaphor of Tahkmiyeh, janas, playing with words, exposing the horseshoe, inverting Persian and Arabic anecdotes, and humorous interpretation of common proverbs and humorous reasoning.زمینه و هدف: نوع طنز بعنوان یک ژانر ادبی همواره از دیرباز در ادبیات این سرزمین با شدّت و ضعف حضور داشته است. طنز نوشته ای انتقادی است که با شهد ظرافت درآمیخته، یعنی یک طنزپرداز با زیرکی و هوشیاری و بگونه ای هنری و زیبا اعتراض خود را بیان میکند که سبب خنده مخاطب نیز بشود، نه خنده ای از سر شور و شوق، بلکه خنده ای تلخ و گزنده. درواقع طنز شیوه تکامل‌یافته هجو و هزل است. به این معنی که انتقادات بجای جنبه شخصی، جنبه عمومی یافت و نیز بجای دفاع از حقوق شخص به دفاع از حقوق جامعه پرداخت. عبید زاکانی یکی از نوابغ طنزپردازی است که از شگردهای گوناگونی برای خلق انواع طنز استفاده میکند. در این مقاله به بررسی این شگردها پرداخته شده است. روش مطالعه: پژوهش پیش رو به روش مطالعه نظری و با استفاده از منابع کتابخانه ای انجام گرفته است. محدوده و جامعه مطالعاتی کلیات عبیدزاکانی به تصحیح عباس اقبال آشتیانی و کوشش پرویز اتابکی است که انتشارات زوار آن را منتشر کرده است.یافته ها: شاعران و نویسندگان طنزپرداز هر کدام به شیوه ای تقریباً معمول و رایج به این کار میپردازند؛ امّا عبید زاکانی خود خالق و مبدع شیوه های گوناگون در طنزپردازی است. او گاه به نثر و گاه به شعر، گاهی بصورت لطیفه و گاهی به شیوه اندرزنامه طنز میگوید. گاهی دست به ابداع واژه های طنزآمیز میزند، گاهی واژه ها را بصورت طنزآمیز معنا میکند. شخصیت پردازی نیز ازجمله شگردهای اوست. گاهی شخصیتهای تاریخی را دستمایه طنز خود قرار میدهد و گاهی شخصیتهای داستانی. او گاهی حیوانات را نیز بعنوان شخصیتهای داستانهای خود انتخاب میکند. عبید به ‌اندازه ای علاقه مند به بیان واقعیات و معضلات جامعه خویش است که از بکاربردن کلمات رکیک نیز دریغ نمیورزد. نتیجه گیری: عبید از شگردهایی از قبیل استعاره تهکمیه، جناس، بازی با الفاظ، افشای بلاهت، نعل وارونه زدن، نقل حکایات فارسی و عربی، تأویل و تفسیر طنزآمیز ضرب-المثلهای رایج و استدلال طنزآمیز استفاده میکند.طنز, هجو, هزل, عبید, شگردهای طنزپردازی.humor, satire, joke, obedience, satire tricks.https://bahareadab.com/downloadPDF/1134.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1134.pdfhttps://bahareadab.com/article/بررسی شگردهای طنزپردازی عبید زاکانیhttps://bahareadab.com/en/article/A study of Obaid Zakani's satirical tricks