امید مجد ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 3060-56603060-6136146120210515Depicting Wisdom in Hadiqhe sana'ee and Masnavi Mulaviتصویرپردازی عقل در حدیقۀ سنایی و مثنوی مولوی143163539510.22034/bahareadab.2021.5395faسهراب یوسفیدانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران.nos.yousefi@gorganiau.ac.irمحمدعلیخالدیان استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران.yes M.khaledian@ gorganiau.ac.ir حسنعلیعباسپور اسفدناستادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران.noH.abbaspour@gorganiau.ac.irJournal Article13990505BACKGROUND AND OBJECTIVES: One of the words that has a significant frequency in two important mystical works, Hadith of Sanai and spiritual Masnavi, is the word intellect. In fact, Sanai and Rumi have tried to explain and describe this mystical, philosophical and religious term with their poetic and artistic language as clearly and better as possible. This research has tried to compare and analyze the way of depicting the types of intellect in the spiritual Sanai and Masnavi. The main question of the present study is what is the difference between artistic images about different types of intellect and what are the common or different features in each work? In this regard, poetic images about different types of intellect from a rhetorical perspective have been studied and evaluated in these two works. METHODOLOGY: The research method in this article is descriptive-analytical and the method of information analysis is documentary (library).FINDINGS: The imagery of the types of intellect is often similar in terms of the frequency of use of virtual images and rhetorical arrays, including similes and metaphors; However, due to his scientific, cultural and social status, Rumi has used less poetic images than Sanai in Hadith when speaking about reason in Masnavi.CONCLUSION: Both poets have used the most imagery about "total intellect", faith intellect and partial intellect are also in the next ranks; Because in his view, the mystic can connect his partial intellect to the general intellect by using the faith intellect during the stages of mystical cirrhosis. Also, in both works, the volume of positive and praiseworthy images about reason is more than negative and reprehensible imagesزمینه و هدف: یکی از واژه هایی که بسامد قابل توجهی در دو اثر مهم عرفانی، حدیقۀ سنایی و مثنوی معنوی، دارد واژۀ عقل است. در واقع سنایی و مولوی سعی کرده اند با درهم آمیختن این اصطلاح عرفانی و فلسفی و دینی با زبان شاعرانه و هنرمندانۀ خویش، به تبیین و توصیف هرچه روشنتر و بهتر آن بپردازند. این پژوهش کوشیده است به مقایسه و تحلیل نحوۀ تصویرپردازی از انواع عقل در حدیقۀ سنایی و مثنوی معنوی بپردازد. پرسش اصلی پژوهش حاضر این است که تصاویر هنری درمورد انواع عقل چه تفاوتی با یکدیگر دارند و در هر اثر دارای چه ویژگیهای مشترک یا متفاوتی هستند؟ در این راستا تصاویر شعری درمورد انواع عقل از منظر بلاغی در این دو اثر مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفته اند.روش مطالعه: روش تحقیق در این مقاله، توصیفی-تحلیلی و روش تجزیه وتحلیل اطّلاعات، اِسنادی (کتابخانه ای) است.یافته ها: تصویرپردازی درمورد انواع عقل ازلحاظ ترتیب فراوانی در کاربرد تصاویر مجازی و آرایههای بلاغی از جمله تشبیه و استعاره اغلب مشابه است؛ اما مولانا با توجه به جایگاه علمی، فرهنگی و اجتماعی خود، هنگام سخن گفتن از عقل در مثنوی، نسبت‌به سنایی در حدیقه، کمتر از تصاویر شعری بهره برده است.نتیجه گیری: هر دو شاعر بیشترین تصویرپردازی را درمورد «عقل کل» به کار پرده اند، عقل ایمانی و عقل جزوی نیز در مراتب بعدی قرار دارند؛ چراکه در نظر ایشان عارف درطی گذراندن مراحل سیروسلوک عرفانی میتواند عقل جزوی خود را با استفاده از عقل ایمانی به عقل کلی پیوند بزند. همچنین در هر دو اثر حجم تصاویر مثبت و ممدوح درمورد عقل بیشتر از تصاویر منفی و مذموم است.عقل, سنایی, مولوی, حدیقه, مثنوی, تصویرپردازی, بلاغتwisdom, Sana'ee, Mulavi, Hadiqhe, Masnavi, depicting, eloquencehttps://bahareadab.com/downloadPDF/1117.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1117.pdfhttps://bahareadab.com/article/تصویرپردازی عقل در حدیقۀ سنایی و مثنوی مولویhttps://bahareadab.com/en/article/Depicting Wisdom in Hadiqhe sana'ee and Masnavi Mulavi