%0 Journal Article
%T روایت‌شناسی رمان«یک پروندۀ کهنه» از«رضا جولایی»(تنش و تعامل میان منطق جنایی و گسترش روایت تاریخی)
%J  ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 
%I بهار ادب
%Z 3060-5660
%A قهرمان شیری
%A زاهده ترکاشوند
%D 2026
%\ 1405/03/12
%N 127
%V 19
%P 131-145
%K روایت شناسی
%K  ژرار ژنت
%K  رضا جولایی
%K  رمان فارسی
%K  یک پروندۀ کهنه
%X زمینه و هدف: رمان«یک پروندۀ کهنه» از رضا جولایی، میان دو
ژانر رواییِ متفاوت حرکت میکند: ژانر جنایی که بر کشف رابطۀ علّی حادثه استوار است
و ژانر تاریخی که میکوشد از طریق گسترش زندگی و مناسبات شخصیتها، فضای اجتماعی ـ
سیاسی تهران دهۀ ۱۳۲۰ را بازسازی کند. مسئله اصلی پژوهش این است که این دو ژانر
چگونه به واسطۀ سازماندهی زمان، توزیع و تکرار اطلاعات و نحوۀ تنظیم فاصله روایی،
با یکدیگر ترکیب میشوند و فرم رمان را میسازند و چه پیامدهایی برای انسجام روایت
دارند. 

روشها: این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با تکیه بر مفاهیم روایت‌شناسی
ژرار ژنت یعنی نظم، تداوم، تکرار، وجه و آوا، انجام گرفته است. 

یافته ها: یافته ها نشان میدهد که شگردهای روایت‌شناسی در رمان کارکردی دوگانه
و درهم‌تنیده دارند. در سطح نظم، بازگشتهای زمانی، گذشته را به فرایند کشف حادثه
پیوند میدهند و به جای ایجاد ابهام زمانی، زمینه ها و انگیزه های شکل‌گیری جنایت
را تدریجاً آشکار میکنند. در سطح تداوم، خرده روایتها با گسترش جزئیات تاریخی و
شخصیتی از شتابِ پیشروی پرونده میکاهند، اما امکان بازسازی فضای اجتماعی و سیاسی
دوره را فراهم میکنند. بسامد با بازگویی و بازتفسیر رخدادها، اطلاعات پرونده را
تکمیل میکند؛ از حیث وجه، کانونی‌سازی صفر، ساخت غالب روایت است، هرچند در بخشهایی
برای دسترسی خواننده به اطلاعات پرونده و تجربۀ شخصیتها به کانونی‌سازی درونی
نزدیک میشود. و آوا سازوکاری برای تنظیم رابطۀ خواننده با شخصیتها است و نحوۀ
دریافت و ارزیابی شخصیتها و گذشته تاریخی را شکل میدهد.

نتیجه گیری: برآیند این یافته ها نشان میدهد که این پنج مقولۀ روایی به صورت جداگانه عمل نمیکنند، بلکه
در قالب سازوکاری واحد، رابطۀ میان«کشف پرونده» و «فهم زمینۀ تاریخی» را تنظیم
میکنند. ازاینرو، تنش میان ژانر جنایی و روایت تاریخی در«یک پروندۀ کهنه» نه صرفا
در سطح مضمون، بلکه در سازمان‌دهی زمان، توزیع اطلاعات، سرعت روایت و دسترسی به
ذهن شخصیتها شکل میگیرد و رمان از طریق این سازمان‌دهی، حادثۀ جنایی را هم به عنوان
مسئله ای برای کشف و هم به عنوان رخدادی برای فهم تاریخی بازسازی میکند.
%U https://bahareadab.com/article_id/2084