%0 Journal Article
%T بنمایه های داستانی و مأخذ روایت در بیتهای متقارب دقیقی
%J  ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 
%I بهار ادب
%Z 3060-5660
%A سیاوش جعفری
%D 2026
%\ 1405/03/05
%N 126
%V 19
%P 213-235
%K دقیقی
%K  گشتاسپ‌نامه
%K  تاریخ‌نامه هرات
%K  شاهنامه ابوالمؤید
%K  مأخذ روایت
%K  آغش وهادان
%X زمینه و هدف: دقیقی از پیشگامان شاهنامه سرایی در ادب پارسی است،
با این‌حال دامنه و مأخذ روایات منظوم او هنوز به درستی روشن نشده است. این مقاله
با تمرکز بر ابیات متقارب منسوب به دقیقی، به ویژه ۷۴ بیت نقل‌شده در تاریخ‌نامه
هرات، میکوشد نسبت این ابیات را با گشتاسپ‌نامه و نیز با سنت شاهنامه های منثور
بررسی کند و به مأخذ احتمالی روایت در آنها نزدیک شود.

روش‌ پژوهش: پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی، نخست اصالت
انتساب بیتها را میسنجد، سپس با استخراج نشانه های روایی، زبانی و سبکی، آنها را
با روایتهای فردوسی و ثعالبی و نیز با شواهد بازمانده از سنت ابوالمؤیدی مقایسه
میکند. 

یافته ها: یافته ها نشان میدهد که این بیتها از نظر زبان و لحن
حماسی با زبان شناخته شدۀ دقیقی هماهنگی دارند و میتوان آنها را بقایای اصیل و
مهمی از منظومۀ حماسی او دانست. در عین حال، برخی اختلافهای روایی میان سروده های
حماسی دقیقی شامل گشتاسپ‌نامه و بیتهای متقارب پراکنده با گزارش فردوسی و ثعالبی،
این فرضیه را مطرح و تقویت می‌کند که روایت‌های موجود در سروده های حماسی دقیقی از
مأخذی جز شاهنامه ابومنصوری برخاسته است. در این میان، شاهنامه ابوالمؤید بلخی به سبب
وجود روایتهایی مانند داستان آغش وهادان و دلایل دیگری که در متن آمده، یکی از
محتمل‌ترین گزینه ها برای مأخذ این سروده هاست.

نتیجه گیری: این پژوهش در محدود بودن شاهنامه سرایی دقیقی به
گشتاسپ‌نامه تردید می افکند و میکوشد با نگاهی نو به جایگاه او در سنت حماسی، بر
ضرورت بازنگری در باورهای رایج درباره مأخذ و گسترۀ کار او تأکید کند.
%U https://bahareadab.com/article_id/2073