%0 Journal Article
%T ایدئولوژی-گفتمان و کارکردهای شخصیت اصلی زن در رمان معاصر (بررسی مقایسه ای کارکردهای شخصیت اصلی زن در رمانهای «دختر رعیت» اثر اعتماد زاده و «دل فولاد» اثر روانیپور)
%J  ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 
%I بهار ادب
%Z 3060-5660
%A مریم سوری
%A محمدرضا عابدی جیقه
%A محمد خاکپور
%A محمد مهدی‌پور
%D 2026
%\ 1405/02/26
%N 126
%V 19
%P 53-73
%K رمان اجتماعی
%K  کارکرد شخصیت
%K  زنان
%K  دختر رعیت
%K  دل فولاد.
%X زمینه و هدف: در خلق رمانهای اجتماعی و زن‌محور،
بسیاری هنوز هم نویسنده را خالق اصلی این آثار میدانند؛ به باور این افراد
نویسنده آن خدایی است که شخصیتهای اثر خویش را می آفریند و کارکردهای آن را تعریف
میکند. اما بررسی رمانهای معاصر فارسی نشان از آن دارد که چنین دیدگاهی اغراق آمیز
است و نویسنده تنها عامل تعیین کننده نیست. او در آفرینش اثر خویش متاثر از عوامل
بسیاری است؛ به عنوان مثال تاثیر جنسیت نویسنده در آفرینش شخصیتهای زن انکار
ناپذیر است. ایدئولوژی/ گفتمانی که نویسنده در آن حضور دارد نیز نقشی تعیین کننده
در خلق اثر ادبی دارد تا آنجا که میتوان ادعا کرد که این ایدئولوژی/ گفتمانها
هستند که شخصیتها را می آفرینند و کارکردهای آنها را مشخص مینمایند.

روش پژوهش: این تحقیق به شیوۀ توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است. ابتدا کارکردهای
شخصیت اصلی زن در رمانهای «دختر رعیت» اثر اعتماد زاده و «دل فولاد »اثر روانیپور
استخراج شده، در ادامه این داده ها بر اساس جنسیت نویسنده و ایدئولوژی/ گفتمانی که
نویسنده به آن تعلق دارد، با رویکردی مقایسه ای بررسی و تحلیل شده است.

یافته ها: بررسی کارکردهای سنتی، عاطفی و اجتماعی شخصیتهای زن در دو اثر نام
برده اثبات کنندۀ رابطۀ این کارکردها با ایدئولوژی/ گفتمانی است که نویسنده در آن
قرار دارد. علاوه بر آن جنسیت نویسنده این رمانها، نیز تعیین کنندۀ کارکردهای شخصیتهای زن داستان
است؛ روانیپور به دلیل گرایش به گفتمانهای فمنیستی (و به ویژه فمنیسم رادیکال) و
با تمرکز بر ذهنیت زنانۀ خود و شناخت بلاواسطه ازکنش اجتماعی زن، تصویری چند لایه
و پویا از شخصیت زن ارائه میدهد؛ حال آنکه اعتماد زاده به دلیل تعلق به ایدئولوژی طبقاتی (مارکسیسم ـ لنینیسم) و
نداشتن تجربۀ مستقیم از دنیای زنان، شخصیت زن را عمدتاً در ساحت نظام طبقاتی و مناسبات
ارباب- رعیتی به تصویر میکشد. 

نتیجه گیری: اعتماد زاده در«دختر رعیت» در نمایش تمام ابعاد شخصیتی زن و بسط
دادن کارکردهای متنوع شخصیت چندان موفق عمل نکرده است؛ در حالیکه روانیپور با به
کار بستن کارکردهای متنوع، تصویری چند لایه و پویا از شخصیت زن ارائه میدهد؛ از
همین روی کارکردهای شخصیت زن در «دل‌فولاد» در عین حال که به واقعیت نزدیکتر است،
تنوع، عمق و استقلال روایی بیشتری نسبت به «دختر رعیت» دارد.
%U https://bahareadab.com/article_id/2065