%0 Journal Article
%T واکاوی مؤلفه های ارتباطی بینامتنیت نفثهالمصدور بر مبنای لایه واژگانی
%J  ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 
%I بهار ادب
%Z 3060-5660
%A زهرا  اکبرپور
%A زهره نورائی‌نیا
%A مریم یوزباشی
%A خدیجه بهرامی‌ رهنما
%D 2026
%\ 1405/01/18
%N 125
%V 19
%P 129-146
%K نفثهالمصدور
%K  سبک‌شناسی
%K  نثر فنی
%K  لایه واژگانی
%K  ارتباط
%K  بینامتنیت
%K  مؤلفه های بینامتنی.
%X هدف‌: نفثه المصدور از برجسته ترین آثار نثر فنی فارسی در قرن
هفتم هجری است که از منظر واژگانی، پیوندهای گسترده ای با سنت زبانی پیش از خود و
نیز متون پس از خود دارد. با وجود پژوهشهای متعدد دربارۀ جنبه های تاریخی و ادبی
این اثر، مؤلفه های ارتباطی بینامتنیت آن در لایۀ واژگانی تاکنون به صورتِ مستقل و
داده محور بررسی نشده است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین این مؤلفه ها و
تحلیل جایگاه نفثه المصدور در انتقال، بازآفرینی، نوآوری و تداوم عناصر
واژگانی در متون فارسی انجام شده است.

روشها: این پژوهش به روش توصیفی ـ تحلیلی و با رویکرد تاریخی
ـ بینامتنی، بر پایۀ پیکرۀ رایانه ای گروه فرهنگ‌نویسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی
و مطالعۀ منابع منتخب انجام شده است. بدین‌منظور واژه ها، اصطلاحات، ترکیبات و
تعبیرات خاص نفثه المصدور استخراج و با شواهد متناظر در متون پیشین و پسین
مقابله شد تا پیشینه، تداوم، تحول و نوع روابط بینامتنی آنها بررسی و تحلیل شود.

یافته ها:
تحلیل داده ها نشان داد که روابط بینامتنی نفثه المصدور در
لایۀ واژگانی را میتوان در چهار بخش بررسی کرد: تأثیرپذیری از متون پیشین، ابداع و
نوآوری واژگانی، احیا و بازآفرینی واژه ها و ترکیبات، و تأثیرگذاری بر متون پسین.
همچنین بررسی شواهد نشان داد که بخشی از واژه ها و ترکیبات این اثر پیش از نسوی
نیز در متون فارسی به کار رفته اند و پس از او نیز استمرار یافته اند، بخشی با
تغییر در ساخت یا معنا بازآفرینی شده اند و شماری نیز، در محدودۀ منابع بررسی‌شده،
کاربردی منحصربه فرد دارند.

نتیجه گیری: یافته های پژوهش نشان میدهد نفثه المصدور
در لایۀ واژگانی، نقش مهمی در انتقال، بازآفرینی، نوآوری و تداوم عناصر زبانی میان
متون فارسی داشته است. نسوی ضمن بهره گیری از میراث واژگانی پیشینیان، با نوآوری
در واژه سازی، ترکیب‌سازی، بازمعناسازی برخی واژه ها و احیای شماری از ساختهای
زبانی، در انتقال و تحول بخشی از واژه ها و ترکیبهای فارسی در آثار پس از خود نیز
نقش داشته است. ازاین‌رو، نفثه المصدور افزون‌بر ارزش ادبی و تاریخی، منبعی
مهم برای مطالعات تاریخ زبان فارسی، واژه شناسی تاریخی و سبک‌شناسی به شمار می‌آید.
%U https://bahareadab.com/article_id/2054