%0 Journal Article
%T تجلی کهن‌الگوی رؤیا در ادب غنایی، حماسی و عرفانی؛ مطالعه تطبیقی رساله قشیریه، شاهنامه و مثنوی
%J  ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 
%I بهار ادب
%Z 3060-5660
%A مریم کاظم‌‎‌پور
%D 2026
%\ 1405/01/15
%N 124
%V 19
%P 281-306
%K رؤیا
%K  رساله قشیریه
%K  شاهنامه
%K  مثنوی معنوی
%K  نقد کهن‌الگویی.
%X زمینه و هدف: رؤیا از دیرباز یکی از مهمترین ابزارهای ادراک
حقایق غیبی و شناخت ساحتهای پنهان وجود انسان در پیوند میان جهان محسوس و عالم
معنا بوده است. این مفهوم در سنت عرفانی اسلامی جایگاهی ممتاز دارد. هدف این
پژوهش، بررسی جایگاه رؤیا در «رسالۀ قشیریه» و مقایسۀ تطبیقی آن با نمونه های رؤیا
در «شاهنامۀ فردوسی» و «مثنوی معنوی» با تکیه بر آراء
کارل گوستاو یونگ است.

روش پژوهش: این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شده و
چارچوب نظری آن مبتنی بر روانشناسی تحلیلی کارل گوستاو یونگ است.

یافته ها: نتایج نشان میدهد که رؤیا در هر سه اثر، افزون
بر کارکرد روایی، واجد کارکردهای نمادین، معرفتی و روانشناسی است. بسیاری از
مضامین رؤیایی در این آثار با کهن‌الگوهای بنیادین یونگی، از جمله «پیر خرد»،
«خویشتن»، «سفر»، «سایه» و «تجدید حیات» پیوند دارند.

نتیجه گیری: رسالۀ قشیریه با تکیه بر مبانی عرفان اسلامی،
رؤیا را فراتر از بازتاب ناخودآگاه فردی، جلوه ای از ارتباط روح با عالم ملکوت و
ساحت حقیقت معرفی میکند؛ رویکردی که در مواجهه با کهن‌الگوهای مطرح در شاهنامه و
مثنوی، تبیین‌کننده جایگاه بنیادین رؤیا در شکل گیری سرنوشت شخصیت‌ها و سلوک معنوی
است.
%U https://bahareadab.com/article_id/2046