%0 Journal Article
%T منهاجُ الطّالبینِ محمودِ خوافی؛ نمونه ای از تداومِ نوشته های بنیادین تصوف در قرن نهم هجری
%J  ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 
%I بهار ادب
%Z 3060-5660
%A رویا گل احمدی
%A غلامرضا امیرخانی
%A بهرام پروین گنابادی
%A فرهاد طهماسبی
%D 2026
%\ 1405/01/10
%N 124
%V 19
%P 81-97
%K منهاج الطالبین
%K  محمود خوافی
%K  تصحیح نسخه خطی
%K  علم تصوّف
%K  احوال و مقامات
%X زمینه و هدف: منهاج الطالبین را محمود بن محمد بن عبد السلام خوافی در
825 هجری، به رشتۀ تحریر درآورده است. این اثر، محتوایی عرفانی دارد و مؤلف کوشیده
است با استفاده از آیات قرآن، احادیث نبوی، اشعار، سخنان و حکایات مشایخ، به تبیین
احوال، مقامات و اخلاقِ صوفیان بپردازد. پژوهشِ حاضر براساس یگانه نسخۀ خطیِ یافت‌شده،
به معرفی و توصیف ویژگیهای ظاهری و محتوایی، بررسی اطلاعات موجود دربارۀ مؤلف،
سبکشناسی اثر و تبیین اهمیت آن در مطالعات عرفانی قرن نهم هجری میپردازد. 

روش: این پژوهش از نوع نظری است و با استفاده از روشِ توصیفی – تحلیلی انجام شده که ابزار اصلی آن مطالعات
کتابخانه ای بوده است. در این پژوهش، نگارنده با بررسیِ نسخه خطی منهاج
الطالبین و بر اساس کلیات پژوهش، جمعبندی، تحلیل و بررسی نهایی را انجام داده
است.

یافته های پژوهش: اطلاعات کامل و دقیقی دربارۀ مؤلف وجود ندارد
و از پژوهش در متن کتاب مشخص میشود که در شکل دادنِ ساختار و محتوای آن، از
کتابهای بنیادینِ علمِ تصوّف مانند: شرح تعرُّف، رسالۀ قشیریه، مصباح
الهدایه و مفتاح الکفایه و برخی آثار عرفانی و اخلاقی قرن هشتم هجری همچون روضۀ خُلد مجد
خوافی بهره جسته است. از نظر فکری و محتوایی، مؤلف کمتر به تحلیل و شرحِ مفاهیم
پیچیده و عمیقِ عرفانی پرداخته است، و بیشتر راوی اشعار، حکایات و اخبارِ مشایخ
بوده است. 

نتیجه گیری: اقتباس و تقلید مؤلف از کتاب‌های کهن تصوف کاملاً مشهود است و
روایاتی از این آثار نقل کرده است که از لحاظ لفظ و ساختار کلمات شباهت فراوانی به
اصل آن دارند. بر خلاف سایر تألیفات عرفانی عصرِ مؤلف، آراء و نظریات عارفان و
مشایخ هم‌عصر مؤلف در منهاج الطالبین دیده نمیشود. و از این نقطه نظر که هیچ نشانه ای
از عقاید مکتبها و طریقتهای مشهور عصر مؤلف در آن وجود ندارد، استثنایی است. بدین
لحاظ این پژوهش گامی مؤثر در مسیر شناخت این اثر و جایگاه آن در تاریخ ادبیات
عرفانی به ویژه قرن نهم محسوب میشود.
%U https://bahareadab.com/article_id/2037