%0 Journal Article
%T بررسی ویژگیهای منتسب به زنان در نقش همسری و مادری در ضرب‌المثلهای فارسی از منظر زبانشناسی فرهنگی
%J  ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 
%I بهار ادب
%Z 3060-5660
%A کیمیا کیانپور
%A بهزاد رهبر
%A محمدرضا اروجی
%D 2026
%\ 1404/08/22
%N 120
%V 19
%P 1-22
%K زبانشناسی فرهنگی
%K  زن
%K  جنسیتگرایی
%K  ضرب‌ا‌لمثلهای فارسی
%X زمینه و هدف: ضرب‌المثلها همچون آینه ای ویژگیهای فرهنگی و اجتماعی جوامع خود را
منعکس میکنند‌ و در تداوم یا رنگباختگی این ویژگیها نقش بسزایی دارند. هدف از
نگارش این مقاله، بررسی دیدگاههای اجتماعی و فرهنگی نسبت به زنان و حقوق آنان در
چارچوب زبانشناسی فرهنگی شریفیان (2017) با تکیه
بر ضرب‌المثلهاست. این پژوهش درصدد است نگاه جامعۀ ایرانی را در مورد مقوله ‌، طرحوارهها و استعارههای فرهنگی زنان مورد واکاوی قرار
دهد. 

روشها: روش این پژوهش توصیفی‌ ـ تحلیلی است و جامعۀ آماری مورد بررسـی در
ایـن مطالعه، شامل 2723 ضرب‌المثل است که از دو منبع معتبر مکتوب فرهنگ بزرگ
ضرب‌المثلهای فارسی (ذوالفقاری، ۱۳۹۲) و فرهنگ عوام (امینی، 1392) جمع‌آوری
شده است. برای تحلیـل مجموعۀ دادهها از ابزار تحلیلی زبانشناسی فرهنگی استفاده شده
است. 

یافته ها: نتایج تحقیق نشان میدهد که ساختار ضرب‌المثلهای یادشده عمدتاً بر
برجسته کردن جنبه های منفی شخصیت زن در نقش همسری تأکید دارد و مضامین منفی منتسب
به زنان در این نقش بیشتر از مضامین مثبت در مقایسه با نقش مادری است. همچنین در بررسی ضرب‌المثلها میتوان آشکارا جایگاه
متغیر زنان را مشاهده کرد، زیرا او گاه با زبانی محترمانه در نقش مادری توصیف
میشود و در اوج است و گاه با داوریهای بیرحمانه و مغرضانه در نقش همسری تا حد
ابلیس نزول مییابد. افزون بر این، پژوهش حاضر نشان میدهد
که تغییرات ساختارهای زبانی در ضرب‌المثلها همسو با
تغییرات ساختارهای اجتماعی نیست و تحول در نقش زن از همسری خانه دار تا نیروی
کنشگر و فعال در عرصه اجتماعی و فرهنگی در ضرب‌المثلها مشاهده نمیشود. 

نتیجه گیری: با توجه
به اینکه امروزه دیدگاه جامعـه و فرهنک ایرانی نسـبت بـه زنان در کل مثبت‌تر شده و
شرایط لازم برای ارتقای جایگاه آنان بوجود آمده است، تفاوت در نگرشها و باورها
مورد واکاوی قرار میگیرد. نتایج این پژوهش می‌تواند
برای زبانشناسان اجتماعی، مردمشناسان، دست‌اندرکاران مطالعات بینافرهنگی سودمند باشد.
%U https://bahareadab.com/article_id/1971