%0 Journal Article
%T نقش طنز بعنوان مکانیزم جبران در تعدیل احساس حقارت در داستان کودک و نوجوان بر اساس نظریّه آدلر
%J  ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 
%I بهار ادب
%Z 3060-5660
%A الهام آزرمی
%A نواز الله فرهادی
%D 2026
%\ 1404/07/08
%N 118
%V 18
%P 275-291
%K احساس حقارت.آلفرد آدلر. طنز کودک و نوجوان. مکانیسم جبران.
%X زمینه و هدف: در جهان معاصر که اضطراب و تنش اجتماعی حتّی در میان کودکان بگونه ای
نگران کننده در حال گسترش است، نقش ادبیّات کودک بویژه ژانر طنز در تربیت عاطفی و
روانی گروه های سنی یاد شده، اهمّیّتی دوچندان یافته است. طنز بعنوان یکی از عناصر
بنیادین ادبیّات کودک، نه تنها ابزار سرگرمی، بلکه ساز و کاری روانشناختی برای
کاهش اضطراب، تقویت روحیّه تاب‌آوری و رشد اجتماعی محسوب میشود. بر اساس نظریّه
آلفرد آدلر، میتوان از مکانیزمهای جایگزین از جمله طنز برای غلبه بر احساس حقارت
بهره گرفت. هدف این پژوهش بررسی نقش روانشناختی طنز در کاهش اضطراب و عقده حقارت و
ایجاد حس تعلّق اجتماعی در کودکان و نوجوانان است. بدین منظور دو داستان عشق خامه ای
و قندآباد بررسی خواهد شد. 

روش پژوهش: پژوهش حاضر بروش توصیفی ـ تحلیلی و با رویکرد نقد روانشناختی از
دیدگاه آلفرد آدلر انجام خواهد شد. داده های پژوهش از طریق تحلیل محتوای کیفی متن
و استخراج نمونه های طنز موقعیّتی و کلامی در داستان عشق خامه ای و قندآباد و
مطابقت آن با نظریّه احساس حقارت آلفرد آدلر خواهد بود. 

یافته های پژوهش: یافته های
پژوهش نشان میدهد که در داستان عشق خامه ای و قندآباد، طنز نه صرفاً وسیله ای برای
خنده، بلکه عاملی مؤثر برای تعدیل تنش و اضطراب اجتماعی کودکان و نوجوانان در جهت
افزایش حس اعتماد به نفس و تعامل اجتماعی آنان است. 

نتایج پژوهش: نتایج حاصل از پژوهش نشان میدهد که بر اساس نظریّه روانشناسی فردی
آدلر، طنز میتواند بمثابه یک راهبرد جبرانی عمل کرده و کودک را از احساس ناتوانی و
حقارت بسوی حس تعلّق و کفایت اجتماعی سوق دهد. داستان عشق خامه ای و قندآباد با
زبانی طنزآمیز و نگاهی عمیق به بازسازی روابط عاطفی به تقویت همدلی و کاهش اضطراب
در ذهن مخاطب کودک و نوجوان می‌انجامد؛ از این رو این آثار را میتوان نمونه ای موفق از کاربرد آگاهانه طنز
برای تربیت روانی کودکان و نوجوانان بشمار آورد.
%U https://bahareadab.com/article_id/1954