%0 Journal Article
%T سبک‌شناسی آوایی و واژگانیِ توصیف شخصیتهای داستان سیاوش در شاهنامۀ فردوسی
%J  ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 
%I بهار ادب
%Z 3060-5660
%A لیلا عارفی
%A حسنعلی عباس‌پور اسفدن
%A محمدعلی خالدیان
%D 2025
%\ 1404/05/23
%N 116
%V 18
%P 261-271
%K سبک‌شناسی
%K  آوایی
%K  واژگانی
%K  شاهنامه
%K  فردوسی
%K  سیاوش
%K  توصیف
%K  شخصیت.
%X زمینه و هدف: شاهنامۀ فردوسی
نه تنها گنجینه ای از حماسه و تاریخ اسطوره ای ایران است، بلکه نظامی زبانی و
موسیقایی در خدمت بازنمایی شخصیتها و عواطف انسانی را در خود نهفته دارد. داستان
سیاوش یکی از برجسته ترین بخشهای این اثر است که در آن فردوسی با بهره گیری از
عناصر آوایی، واژگانی و موسیقایی، تصویری زبانی و هنری از شخصیتهایی چون سیاوش،
سودابه، کی‌کاووس، رستم، گرسیوز و افراسیاب ارائه میدهد. 

روش‌ها: پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی‌ - تحلیلی و بر پایۀ روش سبک‌شناسی
ساختارگرا، شیوۀ زبان‌پردازی فردوسی را در خلق و توصیف شخصیتها بررسی کند. در این
پژوهش، تمرکز اصلی بر چگونگی تأثیر آوا و واژه در شکلدهی به چهرۀ اخلاقی، حماسی و
تراژیک قهرمانان و ضدقهرمانان داستان است. 

یافته ها: فردوسی در داستان سیاوش، با بهره گیری از آهنگ کلمات، هماهنگی آوایی
و گزینش واژگان دقیق و عاطفی، توانسته لایه های درونی شخصیتها را نه تنها از راه
کنشهای بیرونی بلکه از طریق موسیقی درونی زبان آشکار کند. واج‌آراییهای نرم، تکرار
واکه های بلند و واژه های خوش‌صدا در وصف سیاوش، تصویری از پاکی، نجابت و لطافت
روح او میسازد و در مقابل، کاربرد واجهای انفجاری و واژگان سنگین در وصف افراسیاب
و سودابه، بار عاطفی منفی و خشونت درونی این شخصیتها را برجسته میسازد. از سوی
دیگر، تحلیل واژگانی نشان داد که بسامد بالای واژه های مرتبط با نور، سپیدی، پاکی
و طبیعت در توصیف سیاوش، در برابر واژگان مرتبط با تیرگی، خون و آتش در وصف دشمنان
او، نظام تقابلی روشنی را شکل میدهد که در خدمت معناپردازی اخلاقی و حماسی متن
است. 

نتیجه گیری: فردوسی با مهارت
زبانی خود، از سطح روایت فراتر میرود و از طریق انتخاب واژگان و موسیقی واژه، مرز
میان خیر و شر، مظلومیت و ستمگری، و عشق و خیانت را در ذهن خواننده نهادینه میکند.
%U https://bahareadab.com/article_id/1926