0بررسی و تحلیل سبک‌شناسی «خمسۀ خواجوی کرمانی»Stylistic study and analysis of "Khamseh Khajavi Kermani"https://bahareadab.com/article/بررسی و تحلیل سبک‌شناسی «خمسۀ خواجوی کرمانی»10.22034/bahareadab.2021.563710.22034/bahareadab.2021.56370زمینه و هدف: خواجوی کرمانی یکی از شاعران نامدار ایران در قرن هشتم است که با سرودن منظومه های داستانی و غنایی به تقلید از نظامی پرداخت. در این مقاله به بررسی ویژگیهای سبکی در خمسۀ خواجو در سه سطح زبانی، ادبی و فکری پرداخته شده است. روش مطالعه: این پژوهش که به شیوۀ تحلیل محتوا و کتابخانه ای انجام شده است، به بررسی ساختار و مهمترین ویژگیهای سبک‌شناسی خمسۀ خواجوی کرمانی در سه سطح فکری، ادبی و زبانی میپردازد. یافته ها: خواجوی کرمانی شاعری درجه اول و جزو نوابغ ادب فارسی محسوب نمیشود ولی در برخی موارد شاعری مبدع است و ابیات نادر و بدیع زیادی در خمسه اش دیده میشود. او شاعری است که برای نوآوری در شعر و کاربرد ترفندهای بیانی و بدیعی، بسیار تلاش میکند و چندان به احساس و عاطفه در اشعارش توجهی ندارد، به همین دلیل اشعارش چندان مورد پسند قرار نگرفته است. بنابراین یکی از مهمترین خصوصیات اشعارش، کاربرد فراوان صنایع و متصنعانه بودن لفظ و زبان شعر وی است. باوجود این زبان وی ساده و روان است، اما گاه اصرار بر نوآوری و خلق مضامین جدید، شعر وی را بسمت تکلف و تصنع میکشاند. نتیجه گیری: در میان صناعات لفظی بیشتر به جناس و در میان صناعات معنوی بیشتر به تلمیح و مراعات نظیر و تضاد علاقه نشان داده است. خواجو تشبیهات و خصوصاً استعارات خود را بدون پیرایه نمی‌آورد و همواره آنها را در کنار دیگر عناصر خیال استفاده میکند. مجاز در خمسۀ او چندان جنبۀ هنری ندارد و کنایات در خمسۀ او عموماً تکراری است و اگر کاربرد آنها سبب زیبایی خاصی شود، بعلت چگونگی بکار گرفتنشان در ساختار بیت است. خمسۀ خواجو عصارۀ فرهنگ و تمدن ایرانی - اسلامی را بنمایش میگذارد و خواجو آگاه از علوم و فنون ادبی، حکمت و نجوم و مسلّط بر علوم دینی از جمله روایت احادیث است، به همین دلیل اشعار او نیز سرشار از تلمیحات و اشارات متنوع است. همچنین او شاعری عارف‌مسلک و راوی داستانهایی است که در آنها عشق مایۀ اصلی و محرّک نخستین است و در کنار داستانهای عاشقانه و مضامین خاص آن، به ادبیات تعلیمی و اخلاقیات و عرفان نیز پرداخته است.1BACKGROUND AND OBJECTIVES:  Khajavi Kermani is one of the famous poets of Iran in the eighth century who imitated Nezami by composing fictional and lyrical poems. METHODOLOGY: This research, which has been done through content analysis and library, examines the structure and the most important stylistic features of Khamseh Khajavi Kermani at three levels of thought, literature and language. FINDINGS: Khajavi Kermani is not a first-rate poet and one of the geniuses of Persian literature, but in some cases he is an innovative poet and many rare and original verses can be seen in his Khamseh. He is a poet who tries hard to innovate in poetry and use expressive and rhetorical tricks, and does not pay much attention to emotion in his poems, which is why his poems are not very popular. Therefore, one of the most important features of his poems is the extensive use of industry and the artfulness of his words and the language of his poetry. CONCLUSION: Conclusion: Among the verbal industries, he has shown more interest in puns and among the spiritual industries, he has shown more interest in allusions and observance of similarities and contradictions. The permissible in his khums is not very artistic and the allusions in his khums are generally repetitive, and if their use causes a special beauty, it is because of how they are used in the structure of the verse. Khamsoo Khajou shows the essence of Iranian-Islamic culture and civilization and Khajou is aware of literary sciences and techniques, wisdom and astronomy and is fluent in religious sciences, including the narration of hadiths. For this reason, his poems are full of various allusions and allusions. Is. He is also a mystic poet and narrator of stories in which love is the main motive and the first motivator, and in addition to love stories and their specific themes, he has also dealt with educational literature, ethics and mysticism. 3560گیتاپورباقرGitaPourbagherواحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامیواحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامیG.pourbagher@iau-saveh.ac.irمنیژه فلاحیManijehFallahiواحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامیواحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامیFallahi@iau-saveh.ac.irرضافهیمیRezaFahimiواحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامیواحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامیFahimi@iau-saveh-ac.ir{"id":24767,"articlesId":1198,"keyword":"\u062e\u0645\u0633\u0647 \u062e\u0648\u0627\u062c\u0648\u06cc \u06a9\u0631\u0645\u0627\u0646\u06cc","lng":"fa"}{"id":24768,"articlesId":1198,"keyword":" \u0633\u0628\u06a9\u200c\u0634\u0646\u0627\u0633\u06cc","lng":"fa"}{"id":24769,"articlesId":1198,"keyword":" \u0633\u0628\u06a9 \u0639\u0631\u0627\u0642\u06cc","lng":"fa"}{"id":24770,"articlesId":1198,"keyword":" \u0633\u0637\u062d \u0632\u0628\u0627\u0646\u06cc","lng":"fa"}{"id":24771,"articlesId":1198,"keyword":" \u0633\u0637\u062d \u0627\u062f\u0628\u06cc","lng":"fa"}{"id":24772,"articlesId":1198,"keyword":" \u0633\u0637\u062d \u0641\u06a9\u0631\u06cc","lng":"fa"}{"id":24773,"articlesId":1182,"keyword":"Khamseh Khajavi Kermani","lng":"en"}{"id":24774,"articlesId":1182,"keyword":" Stylistics","lng":"en"}{"id":24775,"articlesId":1182,"keyword":" Iraqi style","lng":"en"}{"id":24776,"articlesId":1182,"keyword":" Linguistic level","lng":"en"}{"id":24777,"articlesId":1182,"keyword":" Literary level","lng":"en"}{"id":24778,"articlesId":1182,"keyword":" Intellectual level","lng":"en"}1198.pdfارزش چندجانبۀ ردیف در شعر حافظ، طالبیان، یحیی و اسلامیت، مهدیه (1384)، فصلنامۀ پژوهشهای ادبی، شمارۀ 8، صص 7-27.## ایهام در شعر فارسی، راستگو، سیدمحمد، (1379)، تهران: سروش.## بدیع از دیدگاه زیبایی‌شناسی، وحیدیان کامیار، تقی، (1388)، چاپ چهارم، تهران: سمت.## بررسی کارکردهای تکرار در شعر معاصر، روحانی، مسعود، (1389)، مجلۀ بوستان ادب دانشگاه شیراز، (2) 3، پیاپی 8، صص 146-168. ## تاریخ ادبیات ایران، رضازاده شفق، صادق، (1350)، چاپ دوم، شیراز: دانشگاه شیراز.## تاریخ نظم و نثر در ایران، نفیسی، سعید، (1363)، تهران، فروغی.## تکرار، ارزش صوتی و بلاغی آن، متحدین، ژاله، (1354)، مجلۀ دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی مشهد، (3) 11، ص 517.## توصیف و تصویرگری در منظومۀ حماسی علی‌نامه؛ طغیانی، اسحاق، آقاحسینی، حسین، نیکروز، یوسف (1379)، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی شهید باهنر کرمان، ص 26.## تولد شعر، الیوت، تی.اس، (1384)، ترجمۀ منوچهر کاشف، تهران: سپهر.## خمسه، خواجوی کرمانی، ابوعطا کمال‌الدین، (1370)، به تصحیح سعید نیاز کرمانی، کرمان: دانشگاه شهید باهنر. ## خواجوی کرمانی در آثارش، عابدی، محمود، (1386)، گوهر گویا، ص 36.## داستانهای منظوم غنایی از آغاز شعر فارسی دری تا ابتدای قرن هشتم، غلامرضایی، محمد، (1370)، تهران: فرادبه.## روضه الانوار، خواجوی کرمانی، ابوعطا کمال‌الدین، (1387)، مقدمه و تصحیح و تعلیقات محمود عابدی، تهران: میراث مکتوب.## سبک‌شناسی شعر فارسی از رودکی تا شاملو، غلامرضایی، محمد، (1377)، تهران: جامی.## سیری در شعر فارسی، زرین‌کوب، عبدالحسین، (1363)، تهران: نوین، ص 304.## شرح آرزومندی، ابراهیمی، مختار، (1385)، تهران: معتبر.## شعر بی دروغ، شعر بی‌نقاب، زرین‌کوب، عبدالحسین، (1371)، تهران: مهارت.## بیان و معانی شمیسا، سیروس، (1383)، چاپ هشتم، تهران: فردوس.## سبک‌شناسی شعر، شمیسا، سیروس، (1376)، چاپ سوم، تهران: فردوس.## تاریخ ادبیات در ایران، صفا، ذبیح‌الله، (1382)، چاپ دوازدهم، تهران: فردوس.## صور خیال در شعر فارسی، شفیعی کدکنی، محمدرضا، (1366)، تهران: آگاه.## فنون ادبی، احمدنژاد، کامل، (1384)، چاپ دوم، تهران: پایا.## کلیات سبک‌شناسی، شمیسا، سیروس، (1375)، چاپ چهارم، تهران: فردوسی.## مجموعه مقالات، زرین‌کوب، حمید، (1367)، با مقدمۀ عبدالحسین زرین‌کوب، تهران: علمی و فرهنگی.## مرصادالعباد من المبدأ الی المعاد، رازی، شیخ نجم‌الدین، (1363)، به سعی و اهتمام شمس‌العرفا، کتابخانۀ سنایی.## موسیقی شعر، شفیعی کدکنی، محمدرضا، (1391)، تهران: آگاه.## نخلبند شعرا، امیری خراسانی، احمد، (1379)، مجموعه مقالات کنگرۀ جهانی بزرگداشت خواجوی کرمانی، کرمان: مرکز کرمان‌شناسی.## نمیرم از این پس که من زنده‌ام، ستوده، غلامرضا، (1374)، تهران: دانشگاه تهران.##