0بررسی سبک‌شناسی اشعار «محمدخان دشتی»A study of the stylistics of "Mohammad Khan Dashti" poemshttps://bahareadab.com/article/بررسی سبک‌شناسی اشعار «محمدخان دشتی»10.22034/bahareadab.2021.651310.22034/bahareadab.2021.65130زمینه و هدف: یکی از ادوار سبک‌شناسی شعر فارسی، دوره ای موسوم به دورۀ بازگشت است. شاعران مکتب بازگشت، دارای سبک شخصی نیستند و تنها سبک شاعران کهن را تقلید کردند؛ اما گاه با همان شیوۀ تقلید، آثار بدیعی آفریدند. درنتیجه تأمل در چگونگی اقتفاهای آنان از شاعران پیشین میتواند نتایجی را برای ادب‌دوستان به ارمغان آورد. این مقاله یکی از شاعران دورۀ بازگشت به نام محمدخان دشتی را معرفی میکند و به بررسی ویژگیهای سبکی در اشعار وی میپردازد. روش مطالعه: در این پژوهش، اشعار محمدخان دشتی با روش گردآوری اطلاعات کتابخانه ای ـ اسنادی از جهت ویژگیهای زبانی، ادبی و فکری با روش تحلیل محتوای کیفی و کمّی بررسی میشود. یافته ها: محمدخان دشتی از شعرای دورۀ دوم مکتب بازگشت محسوب میشود. مبنای کار وی بر تقلید صرف استوار است و اندک ابداع و نوآوری در آن دیده نمیشود. هم از نظر لفظ و شیوۀ بیان و هم از نظر محتوا و مضمون و توصیف، تنها سعی دارد به سرمشقهای خود نزدیک شود که البته در این راه تا حدودی موفق بوده ‌است. نتیجه گیری: از حیث ساختار و قالب شعری، دو قالب قصیده و غزل، محل انعکاس مضامین غنایی این شاعر است. در دیوان وی از اوزان سنگین و مهجور خبری نیست و اوزان بکاررفته، همگی از اوزان کثیرالاستعمال است. وی در جناسهای خود از واژه های ساده استفاده کرده است و با استفاده از مصادیق تکرار بر موسیقی کلام خویش افزوده است. اکثر لغات در اشعار وی ساده و قابل فهم و دور از ابهام و پیچیدگی است. در سطح نحوی، کاربرد ویژگیهای دستوری فارسی کهن، موجب کهنگی زبان وی شده است. از نظر بلاغی و ادبی، آرایه های جناس و تشبیه بسامد بیشتری نسبت به دیگر آرایه ها دارد. استفاده از صنایعی مانند تناقض، تمثیل و اسلوب معادله، تأثیرپذیری او از سبک هندی (سبک ماقبل) را اثبات میکند. در سطح فکری، محمدخان سعی در بیان افکار دوران سعدی و حافظ دارد و مضامین عاشقانه، مدح و مرثیه از مهمترین درونمایه های اشعار اوست. اما با وجود تصدی منصب سیاسی، مسائل اجتماعی و سیاسی زمان شاعر، انعکاسی در اشعار وی ندارد.1BACKGROUND AND OBJECTIVES:  One of the stylistic periods of Persian poetry is the period called the period of return. Returning poets do not have a personal style and only imitated the style of ancient poets; But sometimes, with the same method of imitation, they created original works. As a result, reflection on how they came to be from previous poets can yield results for literary lovers. This article introduces one of the poets of the return period named Mohammad Khan Dashti and examines the stylistic features in his poems. METHODOLOGY: In this research, the poems of Mohammad Khan Dashti are studied by the library-documentary method for linguistic, literary and intellectual characteristics by the method of qualitative and quantitative content analysis. FINDINGS: Mohammad Khan Dashti is one of the poets of the second period of the school of return. His work is based on mere imitation and there is little innovation in it. Both in terms of word and style of expression and in terms of content, content and description, it only tries to approach its own examples, which, of course, has been somewhat successful in this way. CONCLUSION:  In terms of structure and form of poetry, the two forms of ode and lyric are the place of reflection of the lyrical themes of this poet. There is no mention of heavy and abandoned weights in his divan, and the weights used are all widely used weights. He has used simple words in his puns and has added to his music by using examples of repetition. Most of the words in his poems are simple and understandable and far from ambiguity and complexity. At the syntactic level, the use of grammatical features of ancient Persian has caused the antiquity of his language. Rhetorically and literary, pun and array arrays are more frequent than other arrays. The use of industries such as contradiction, allegory and equation proves his influence on the Indian style (pre-style). At the intellectual level, Mohammad Khan tries to express the thoughts of Saadi and Hafez eras and romantic themes, praise and lamentation are among the most important themes of his poems. But despite holding political office, social and political issues of the poet's time are not reflected in his poems. 1934حیدرحاجیانHaidarHajianواحد بوشهر،دانشگاه آزاد اسلامیواحد بوشهر،دانشگاه آزاد اسلامیDa.hajianheydar@iaubushehr.ac.irمریمپرهیزگاریMaryamParhizgariواحد بوشهر،دانشگاه آزاد اسلامیواحد بوشهر،دانشگاه آزاد اسلامیparhezkari@iaubushehr.ac.irسیدمحمودسید صادقیSeyyed MahmoudSeyyed Sadeghiواحد بوشهر،دانشگاه آزاد اسلامیواحد بوشهر،دانشگاه آزاد اسلامیseyedsadeghi.mahmood@iaubushehr.ac.ir{"id":24755,"articlesId":1197,"keyword":"\u0645\u062d\u0645\u062f\u062e\u0627\u0646 \u062f\u0634\u062a\u06cc","lng":"fa"}{"id":24756,"articlesId":1197,"keyword":" \u0633\u0628\u06a9\u200c\u0634\u0646\u0627\u0633\u06cc","lng":"fa"}{"id":24757,"articlesId":1197,"keyword":" \u062f\u0648\u0631\u06c0 \u0628\u0627\u0632\u06af\u0634\u062a","lng":"fa"}{"id":24758,"articlesId":1197,"keyword":" \u0633\u0637\u062d \u0632\u0628\u0627\u0646\u06cc","lng":"fa"}{"id":24759,"articlesId":1197,"keyword":" \u0633\u0637\u062d \u0627\u062f\u0628\u06cc","lng":"fa"}{"id":24760,"articlesId":1197,"keyword":" \u0633\u0637\u062d \u0641\u06a9\u0631\u06cc.","lng":"fa"}{"id":24761,"articlesId":1181,"keyword":"Mohammad Khan Dashti","lng":"en"}{"id":24762,"articlesId":1181,"keyword":" Stylistics","lng":"en"}{"id":24763,"articlesId":1181,"keyword":" Return Period","lng":"en"}{"id":24764,"articlesId":1181,"keyword":" Linguistic level","lng":"en"}{"id":24765,"articlesId":1181,"keyword":" Literary level","lng":"en"}{"id":24766,"articlesId":1181,"keyword":" Intellectual level","lng":"en"}1197.pdfادبیات عامیانۀ استان بوشهر، رضایی عبداله، (1381)، بوشهر: شروع.## ادبیات فارسی از عصر جامی تا روزگار ما، شفیعی کدکنی، محمدرضا، (1378)، تهران: نی.## ادوار شعر فارسی، شفیعی کدکنی، محمدرضا، (1387)، چاپ چهارم، تهران: سخن.## اهل ماتم، شریفیان، محسن، (1382)، آواها و آیین سوگواری در بوشهر، تهران: دیرین.## حدیقه الشعرا، ‌دیوان بیگی شیرازی، سید احمد، (1364)، (ادب و فرهنگ در عصر قاجار)، به تصحیح عبدالحسین نوایی، جلد اول، تهران: زرین.## خسرو و شیرین محمدخان و احمدخان دشتی، مالکی، هیبت‌الله، (1394)، شیراز: نوید.## دیوان، دشتی، محمدخان بن حاجی‌خان، (1395)، به کوشش حسین جلال پور، تهران: بامداد نو.## سبک‌شناسی شعر، شمیسا، سیروس، (1383)، چاپ هشتم، تهران: میترا.## سبک‌شناسی، بهار، محمدتقی، (1384)، چاپ هشتم، تهران: امیرکبیر.## سبک‌شناسی، شمیسا، سیروس، (1381)، چاپ هشتم، تهران: فردوس.## شروه سرایی در جنوب ایران، باباچاهی، علی، (1396)، بوشهر: پاتیزه.## شعر دشتی و دشتستان، زنگویی، عبدالمجید، (1364)، تهران: امیرکبیر.## کلیات سبک‌شناسی، شمیسا، سیروس، (1378)، چاپ ششم، تهران: فردوس.## مرآه الفصاحه، شیخ مفید (داور)، (1371) به تصحیح محمود طاووسی، شیراز: نوید.## نگاهی تازه به بدیع، شمیسا، سیروس، (1374)، چاپ هفتم، تهران: فردوس.##