ماهنامه تخصصی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
چاپ کتابها و پایان نامه

کلیک کنید

ضریب تاثیر این ماهنامه 0.142 می باشد
در زمان فصلنامه بودن در سالهای 93و94 پر استنادترین نشریه زبان و ادبیات فارسی کشور و جزو ده نشریه برتر کل حوزه علوم انسانی بوده است.
تماس با ما
آدرس: تهران صندوق پستی 1558-14665
کد پستی: 1981619353
تلفن: 22065569-021
ایمیل: info@bahareadab.com

فصلنامه تخصصی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 10، شماره 1، ، شماره پی در پی 35

پژوهشی در تلمیحات شعر صائب و تصرفات وی در آن

صفحه (0 - 0)
محمد خاکپور
تاریخ دریافت مقاله :
تاریخ پذیرش قطعی مقاله :

چکیده
تلمیح مانند دیگر صناعات ادبی به شرط بهره­مندی از مایه­های قویی هنری میتواند در برانگیختن عواطف و قدرت القایی و خیال­انگیزی کلام نقش برجسته­ای داشته باشد. طرز تلقّی شاعران از تلمیح صرف نظر از شرایط سیاسی و اجتماعی، با نبوغ و استعدادهای فرهنگی آنان پیوند تنگاتنگی دارد؛ و شاهکارهای منظوم و منثور ادب فارسی گواه راستینی براین مدّعاست. نگرش سرایندگان فارسی زبان به این صنعت ادبی در دوره­های مختلف به گونه­های متفاوتی چون تمایل بیشتر به نوع ایرانی، تعادل میان اشارات ایرانی و سامی و نیز استیلای تلمیحات سامی – اسلامی و تحقیر اسطوره­های ایرانی تجلّی یافته است.در سبک هندی کاربرد تلمیحات، به اقتضای اسلوب ویژه آن در مقایسه با سایر فنون ادبی از بسامد بالایی برخوردار است. در این میان سودای مضمون­تراشی و شکار مضمونهای باریک و حیرت­انگیز موجب می­شود تا صائب به مراتب بیشتر از دیگران از تلمیحات و اشارات استفاده کند. تلمیحات شعر او تلمیحاتی هستند که در دوره­های گذشته در آثار شعرای پیشین به وفور به تثبیت رسیده با این تفاوت که او بنا به اغراضی چون مضمون آفرینی، ایجاد پیوندهای تناظری و رمزی و کنایه­ای ساختن کلام از تصرّف و دگرگون ساختن آن پرهیز نمی­کند.صائب هر چند که در عرصه تلمیحات و برخورد با اساطیر ایرانی مانند برخی از شعرای عصر سلجوقی به ضدیّت با اسطوره­های ایرانی و خوار داشت آن مبادرت نمی­کند امّا به تلمیحات سامی بیشتر از نوع ایرانی اهمیت می­دهد. همچنین در شعراو به رغم استفاده فراوان از عناصر فرهنگ­ سامی به ویژه اسلامی، اشاره مستقیم به آیات و احادیث و نیز پرداختن به معارف و عناصر مکتب تشیّع جلوه چشم­گیری ندارد.

کلمات کلیدی
سبک هندی , صائب , تلمیحات , تصرفات , سبک شناسی , مضمون¬پردازی