فصلنامه تخصصی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)

فصلنامه تخصصی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 12، شماره 1، ، شماره پی در پی 43

پارادوکس(متناقض نما) در شعر طنز انقلاب اسلامی

صفحه (23 - 41)
نعمت الله ایرانزاده(نویسنده مسئول)، همایون علیدوستی
تاریخ دریافت مقاله : زمستان 96
تاریخ پذیرش قطعی مقاله : بهار 97

چکیده
متناقض‌نمایی یا پارادوکس، از برجسته‌ترین شگردهای ادبی و از عوامل بلاغت‌افزایی در سخن است که موجب میشود کلام از شکل عادی خود فاصله بگیرد و تأثیر بیشتری بر مخاطب بگذارد. این ترفند بلاغی نقش قابل‌توجهی در شکل‌گیری شعر طنز دارد و از مناسبات ساختاری و محتوایی در این گونۀ زبانی به شمار میرود. بسامد بالای پارادوکس، صرف‌نظر از برخی آسیبهای زبانی، نشانگر پویایی اندیشه و تطور زبانی در شعر طنز انقلاب اسلامی است. در این جستار که به منظور تبیین رویکردهای کمّی و کیفی متناقض‌نما در شعر طنز این دورۀ ادبی و به روش استقرایی مبتنی بر تحلیل محتوایی صورت گرفته، از شیوه‌های کاربرد پارادوکس در آثار شاعران طنزپرداز انقلاب اسلامی رمزگشایی شده است. کشف اندیشه‌های شاعرانۀ مبتنی بر پارادوکس و شیوه‌های بیان آنها به زبان طنز و نشان‌دادن میزان ابداعات زبانی و نوآوریهای فکری و ادبی، از دیگر ویژگیهای این پژوهش است. بررسی این موضوع میتواند موجب روشن‌سازی بخشهایی از کارکردهای تصویری و بلاغی در شعر طنز انقلاب اسلامی شود .

کلمات کلیدی
طنز , شعر انقلاب اسلامی , متناقضنمایی , ابداع زبانی , نوآوری فکری