فصلنامه تخصصی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)

فصلنامه تخصصی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 4، شماره 4، ، شماره پی در پی 42

ویژگیهای سبک مینیمالیسم در حکایتهای کشف المحجوب هجویری

صفحه (267 - 284)
محمد حسین وحدانی(نویسنده مسئول)، دکتر اسماعیل شفق
تاریخ دریافت مقاله : پاییز 96
تاریخ پذیرش قطعی مقاله : پاییز 96

چکیده
شتابزدگی انسان معاصر در بیشتر عرصه‌های زندگی، نتیجه گسترش ماشینیزم و تسلط تکنولوژی بر دنیای کنونی است. حاصل این امر پدیدآمدن مینیمالیسم در معماری، نقاشی، پیکرتراشی، ادبیات و هنرهای دیگر است. مینیمالیسم در ادبیات سبک یا اصلی ادبی است که بر پایه فشردگی افراطی و ایجاز بیش‌ازحد محتوای اثر ادبی بنا شده­ است. پیدایش مینیمالیسم و داستانهای کوتاهِ کوتاه، در غرب مقوله­ای جدید به حساب میآید، اما در ادبیات کهن فارسی، حکایتهای بسیاری وجود دارد که دارای ویژگیها و پارامترهای داستان مینیمال است. برخی از این ویژگیها عبارتند از: ایجاز و فشردگی، سادگی طرح و پیرنگ، محدودیت صحنه پردازی و شخصیتها و وقایع، بهره­مندی از تم جذاب، بی­ پیرایگی زبان، سهل و ممتنع بودن و ایجاد مفاهیم پارادوکسیکال در داستان. کشف­المحجوب هجویری، یکی از آثار عرفانی و ادبی فارسی است که علاوه بر ویژگیها و ارزشهای محتوایی، از نظر داستانپردازی  نیز قابل تأمل و بررسی است.  پرسشی که این مقاله برای پاسخگویی به آن نوشته شده این است که: آیا ساختار حکایتهای کشف­ المحجوب با ویژگیهای داستانهای مینیمالیستی مطابقت دارد یا خیر. بنابراین، هدف مقاله حاضر، بررسی و تطبیق مختصات و ویژگیهای داستانهای مینیمالیستی با حکایتهای کشف­ المحجوب است تا نشان داده شود که مینیمالیسم و کوتاهگرایی در حوزه داستان، اگرچه امروز  نمود بیشتری یافته است،  اما ریشه در ادبیات کهن ایران دارد . نتیجه پژوهش این است که بیشتر حکایتهای کشف­ المحجوب با ویژگیهای داستانپردازی  به سبک  مینیمالیسم مطابقت دارد.

کلمات کلیدی
ایجاز , پیرنگ , حکایت , داستانک , کشف المحجوب , مینیمالیسم