ماهنامه تخصصی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)

ماهنامه تخصصی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 13، شماره 1، ، شماره پی در پی 47

شگردهای خاص نویسندگی محمد ابراهیم باستانی پاریزی در پژوهشهای تاریخی

صفحه (91 - 108)
عزت زینلی‌پور، حمیرا زمردی(نویسنده مسئول)، میترا گلچین
تاریخ دریافت مقاله : زمستان 97
تاریخ پذیرش قطعی مقاله : زمستان 97

چکیده
در این مقاله به مهمترین اختصاصات سبکی، در کلام باستانی پاریزی، پرداخته شده است. به اذعان علمای تاریخ و تاریخنگاران معاصر، باستانی در نگارش تاریخ شیوه‌ای منحصربه ‌فرد داشته که نتیجۀ آن، جذابیت و محبوبیت آثار وی و ترویج مطالعۀ تاریخ، در میان اقشار مختلف جامعه شده است؛ با این حال و با وجود نگارش آثار ارزشمند متعدد، در میان دانشجویان ادبیات چهره‌ای تقریباً ناشناخته است و ازآنجاکه ایشان، بدلیل کتابها و مقالات فراوان، حکم پیشکسوتی را با خود حمل میکرده، لازم است سبک او مورد مداقّه و بررسی قرارگیرد. هدف این مقاله، معرفی مرحوم باستانی پاریزی بعنوان یک نویسندۀ صاحب سبک است. برای این منظور، ضمن بیان چند مورد از اختصاصات  مهم سبکی ایشان، برای آنها نمونه‌هایی ذکر شده است. مهمترین این اختصاصات، طنز است. بعد از آن، بکارگیری تشبیه و تمثیل است که نقشهای تصویرگری، ارشاد و تنبیه را با هم اجرا میکند. همچنین شیوۀ سهل و ممتنع در روایت تاریخ و قالب داستانی، همگام با استفاده از تکنیک جریان سیّال ذهن و تداعیهای فراوان، به نثر ایشان روح بخشیده، علاوه بر آن، با بهره‌گیری از بخشهای کهن زبان، موفق به تحریک حس نوستالژی و دلتنگی به گذشته و تجدید خاطرات تلخ و شیرین خواننده و ایجاد جذابیت در سخنش شده است.

کلمات کلیدی
باستانی پاریزی , طنز , تمثیل‌ و تشبیه , کهنگرایی , جریان سیّال ذهن