فصلنامه تخصصی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)

فصلنامه تخصصی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 11، شماره 3، ، شماره پی در پی 41

تشبیه و بسامد کاربرد آن در اشعار محمد رضا شفیعی کدکنی

صفحه (289 - 309)
دکتر محتشم محمدی(نویسنده مسئول)، بشیر علوی
تاریخ دریافت مقاله : تابستان 96
تاریخ پذیرش قطعی مقاله : تابستان 96

چکیده
تشبیه به عنوان عنصر اصلی خیال، نقش بسزایی در خلق انواع تصاویر شاعرانه ایفا می­کند. شفیعی کدکنی نیـزشاعری تصویـرگراست که به مدد این عنصر، در عرصه تصویرآفرینی­های بکر و خیال­انگیز، گام برمـی­دارد. دراین پژوهش تشبیهات اشعار وی از جنبه­های مختلف، چون انواع تشبیه، مواد تشـبیه، تشـبیهات نـو،­ ابزار و پویایی تشبیه مورد بررسـی قـرار گرفتـه و در پایـان تحلیـل آمـاری نیـز از آنهـا ارائـه­شده­است، تا ضمن شناخت چگونگی ابزارهای بیانی در آفرینش شـعر و تـأثیر آنهـا بـر سبک و زبـان شـاعر، معیارهای اساسی زیباشناختی شعر شفیعی­کدکنی به خواننده ارائه­گردد. این پژوهش ثابت می­کنـد کـه شـاعراز نظر انواع تشبیه، به تشبیهات گسترده و مرسل و تشبیه عقلی بـه حسـی و تشبیه ملفوف، گـرایش بیشـتری دارد. ضـمن اینکه گاهی شاعر چندین ساختار شکلی را در یک تشبیه گنجانده که باعث نوآوری شده­است. وی همچنین درضمن اشعار خویش، مبدع تشبیهاتی نو است که در نوع خود بی­نظیرند. شاعر از نظر موضوعات مختلف مـوادتشبیه، در جهت أخذ مشبه، با توجه به تفکّر و اندیشه خاص خـود، بـه معنویات و مفاهیم مجرّد و انتزاعی، گرایش بیشتری دارد، در حالی که از لحاظ مشبه­به طبیعت و مواد آن، بیشترین بسامد را در تصاویر وی بـه خـوداختصاص داده­اند. تصاویر شعری وی محرِّک و پویاهستندتا ایستا. 

کلمات کلیدی
شفیعی کدکنی , تشبیه , عناصر تشبیه