ماهنامه تخصصی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)

ماهنامه تخصصی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 13، شماره 1، ، شماره پی در پی 47

تحلیل موضوعی قالب قطعه در اشعار سه شاعر دورۀ مشروطه (ایرج میرزا، ملک الشعرا بهار، پروین اعتصامی)

صفحه (143 - 163)
تکتم فرهمندی، رضا اشرف زاده(نویسنده مسئول)، ناصر کاظم خانلو
تاریخ دریافت مقاله : زمستان 96
تاریخ پذیرش قطعی مقاله : زمستان 96

چکیده
قطعه از قالبهای شعر فارسی است که برای ابراز درونیات شاعران، بیشترین کاربرد را داشته است. شاید مهمترین ویژگی قطعه وحدت موضوع آن است چراکه شاعر در هر قطعه بدنبال بیان یک موضوع است.همچنین قالب قطعه به اعتبار تنوع موضوع قالبی غنی است و از این نظر هیچ محدودیتی ندارد .<-p>دورۀ مشروطه یکی از ادوار رواج قالب قطعه است ، در این دوره با تغییر نظام اجتماعی ،توجه ادیبان از موضوعات ذهنی بموضوعات عینی و اجتماعی معطوف میشود .پژوهش حاضر برآن است تا به روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از شیوۀ آماری ؛ پس از خوانش قطعات سه شاعر عصر مشروطه ، ایرج میرزا، ملک الشعرا بهار و پروین اعتصامی ،مهمترین موضوعات قطعات این سه شاعر را معرفی و از نظر بسامدی ارزش گذاری کند.نتایج پژوهش حاکی از ان است که این سه شاعر در موضوعاتی چون موضوعات اخلاقی،اجتماعی و سیاسی در قالب قطعه طبع آزمایی کرده اند ؛ اما پروین اعتصامی در موضوعات مدح،مطایبه ،اشتیاق،ملتمسات، ماده تاریخ و هجو قطعه ای ندارد ولی بیشترین مناظره در قالب قطعه از آن اوست . ملک الشعرا بهار تنها یک مناظره و یک لغز در قالب قطعه دارد.در برخی مطایبه های ایرج میرزا و بهار  در این قالب از الفاظ رکیک استفاده شده است.<-p>

کلمات کلیدی
موضوع قطعه , دورۀ مشروطه , بهار , پروین اعتصامی , ایرج میرزا