فصلنامه تخصصی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)

فصلنامه تخصصی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 11، شماره 2، ، شماره پی در پی 40

بیدل دهلوی شاعر چشمها و آیینهها

صفحه (357 - 378)
محمد میر(نویسنده مسئول)، سامره شاهگلی
تاریخ دریافت مقاله : زمستان 95
تاریخ پذیرش قطعی مقاله : بهار 96

چکیده
از جمله تصاویر مهم بلاغی که در بررسی و شناخت سبک شخصی هر شاعر نقش مؤثری ایفا میکند، کاربرد چشمها و آیینه‌ها و میزان استفاده شاعر از این واژه‌ها است. اهمیت این مسأله در شعر برخی از شاعران به ویژه شاعران سبک هندی به حدی است که از طریق آن میتوان به بسیاری از سلیقه‌ها، باورها، آرزوها و خواسته‌های شاعر پی‌‌برد. بیدل دهلوی (1054-1133 ه.ق)، یکی از برجسته‌ترین شاعران سبک هندی است که در غزلیات خود به فراوانی از این امکان بهره گرفته است. هدف از این پژوهش توصیفی- تحلیلی، بررسی نوآوریهای هنری و بسامد معنایی چشم و آیینه در غزلیات بیدل دهلوی میباشد. نتیجه تحقیق حاکی از آن است که شاعر با نگرش و بیانی خلّاقانه از لفظ چشم و آیینه، با بسامد چشمگیری به عنوان نقشمایه و نماد چند معنایی و محور ساختاری تصاویر بلاغی در جهت بیان اندیشه‌های شاعری- عرفانی، زیبایی شعر، هماهنگی و تناسب بخشیدن به اجزای کلام استفاده نموده است.

کلمات کلیدی
بیدل دهلوی , غزلیات , چشم , آیینه , عرفان , بلاغت