فصلنامه تخصصی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)

فصلنامه تخصصی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 11، شماره 2، ، شماره پی در پی 40

بررسی کاربرد شناسی جملات پرسشی در غزلیات فخرالدین عراقی

صفحه (227 - 247)
مریم علی نژاد(نویسنده مسئول)
تاریخ دریافت مقاله : زمستان 95
تاریخ پذیرش قطعی مقاله : بهار 96

چکیده
متداولترین مقوله‌های دستوری مورد استفاده در زبانهای دنیا عبارتنداز: جمله‌های خبری، پرسشی، امری و تعجبی که بترتیب برای دادن خبر، طلب خبر، صدور فرمان و بیان شگفتی بکار میروند اما مطالعات زبانشناسی حاکی از آن است که در استفاده از زبان همیشه مقوله‌های دستوری و مقوله‌های معنایی ـ منظوری جمله‌ها بر هم منطبق نیستند؛ بعبارتی دیگر، لزوما اینگونه نیست که هریک از این جملات برای منظور در نظر گرفته شده برای آنها بکار روند بلکه گاهی ممکن است هر یک از آنها با توجه به بافتی که در آن قرار میگیرند بر معانی و منظورهای دیگری نیز دلالت داشته باشند. اگرچه بلاغیون نقشهای معنایی ـ منظوری متعددی برای جمله‌های پرسشی برشمرده‌اند، نویسنده این مقاله بمنظور کشف نقشهای معنایی ـ منظوری جملات پرسشی در غزلیات عراقی، حدود 487 بیت و مصراع دارای ساختار پرسشی را در 220 غزل عراقی ، مورد بررسی قرار داده است. نتیجه اینکه عراقی از 28 کارکرد معنایی ـ منظوری جملات پرسشی،20مورد از آن را بکار برده است و بر اساس تحلیلهای آماری، پربسامدترین کارکردهای ثانوی بترتیب عبارتند از: «استفهام انکاری»، «تمنی و آرزو»، «عجز و ناتوانی»، «نهی» و «نفی» که این کارکردها با بافت و ساختار اشعار تغزلی هماهنگ و منطبق است، 

کلمات کلیدی
جمله های پرسشی , نقشهای معنایی ـ منظوری , غزلیات عراقی