فصلنامه تخصصی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)

فصلنامه تخصصی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 11، شماره 2، ، شماره پی در پی 40

بررسی و مقایسه ویژگیهای سبکی و شگردهای خاص بیهقی و فردوسی در توصیف آیین خلعت بخشی

صفحه (313 - 334)
معصومه مرزبان(نویسنده مسئول)، محمدرضا قاری
تاریخ دریافت مقاله : زمستان 95
تاریخ پذیرش قطعی مقاله : بهار 96

چکیده
خلعت  به جامه و  چیزی  همانند آن گفته  میشود  که  پادشاهان و بزرگان به  افراد منتخب  و  برگزیده  میبخشیدند و  آیین  خلعت‌بخشی  به  عنوان یکی از رسوم  مهم درباری در تاریخ بیهقی و شاهنامه با شگردهایی خاص از جمله توصیف، معرفی گردیده است. پرسش اصلی پژوهش حاضر این است که  بیهقی و فردوسی، به وسیله کدام یک  از  ویژگیهای  سبکی توانسته‌اند توصیفاتی  از این رسم ارائه کنند.  به  همین جهت  این مقاله پس از معرفی کوتاهی از  این  آیین و  تاریخچه  آن در مقدمه، به بررسی ترفندهای سبکی در توصیفهای مربوط به آن پرداخته و مشخص کرده که بیهقی و  فردوسی  در این توصیفهای دقیق بر کدام یک از خصوصیات سبکی، برای بیان هرچه بهتر، تاکید کرده‌اند و در این زمینه چه تفاوتها و شباهتهایی  با  یکدیگر  دارند و همچنین، آشکار نموده است که در  این دو اثر علاوه بر ویژگیهای  مشترکی همچون  به کارگیری انواع مختلف  صفت و قید، خصوصیات منحصربفرد  و  متمایز  دیگری  نیز  وجود  دارد. مانند بهره‌گیری از لغات و اصطلاحات عربی، بیان ویژگیهای  پایدار شخصیتها و ذکر تاریخ برگزاری آیین خلعت‌بخشی در تاریخ بیهقی و یا انعکاس شادی حاصل  از  دریافت خلعت  و  ببکارگیری گسترده  از  صنعت  مبالغه برای  توصیف  هدایا  و  یا  شخصیت گیرندگان خلعت  در شاهنامه. 

کلمات کلیدی
خلعت‏ بخشی , رسوم درباری , ویژگیهای سبکی , توصیف