ماهنامه تخصصی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
چاپ کتابها و پایان نامه

کلیک کنید

ضریب تاثیر این ماهنامه 0.142 می باشد
در زمان فصلنامه بودن در سالهای 93و94 پر استنادترین نشریه زبان و ادبیات فارسی کشور و جزو ده نشریه برتر کل حوزه علوم انسانی بوده است.
تماس با ما
آدرس: تهران صندوق پستی 1558-14665
کد پستی: 1981619353
تلفن: 22065569-021
ایمیل: info@bahareadab.com

فصلنامه تخصصی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 6، شماره 2، ، شماره پی در پی 20

بررسی و مقایسه سبک و آداب نامه نگاری در دستورالکاتب و زبده الفواید

صفحه (0 - 0)
میرنعمت‏ الله موسوی،اسدالله واحد،پروین ابیضی
تاریخ دریافت مقاله :
تاریخ پذیرش قطعی مقاله :

چکیده
ترسل و انشاء یکی از گونه‏های نثر است که در تاریخ ادب فارسی از رواج و اهمیت فراوانی برخوردار بوده است. در خصوص این نوع ادبی از دوره ساسانیان تاکنون آثار متعددی به وجود آمده. و به تبع آن کتابهایی نیز در آموزش آداب کتابت و انشاء چه به صورت مستقل و چه به صورت کلی و عمومی نوشته شده‏اند. مقاله حاضر از میان آثار متعدد در زمینه آموزش کتابت و انشاء به بررسی و مقایسه دو اثر آموزشی در این زمینه یعنی «دستورالکاتب» از محمد نخجوانی در قرن هشتم هجری و نسخه خطی «زبده‏الفواید» از معلم تبریزی در عهد قاجار ‏پرداخته و هر دو اثر را از نظر تقسیم‏بندی، نامگذاری و ترتیب درج نامه‏ها، شکل و ارکان کلی نامه‏ها، ذکر تاریخ کتابت در نامه‏ها و ویژگیهای سبکی نامه‏ها مورد بررسی و مقایسه قرار داده است. و این که در این دو اثر که در دو دوره متفاوت نوشته شده اند از نظر ارائه سبک و آداب نامه نگاری چه تفاوتهایی وجود دارد؟  و دو اثر چه ارکان و شرایطی برای نگارش انواع نامه ها بخصوص نامه های اداری و رسمی بیان کرده اند؟  نخجوانی در ارائه آداب کتابت به شیوه غیرآموزشی و غیردرسی و به عبارتی، کلی عمل کرده بدین صورت که پس از بیان مقدمه‏ای در خصوص آداب مکاتبه، نامه‏ها را براساس مراتب کاتب و مکتوب‏الیه در چهار مرتبه رتبه‏بندی کرده سپس یک شکل و چارچوب کلی در ابتدای نامه‏های هر مرتبه بیان کرده است. و نمونه هایی هم در هر مرتبه برای هر نوعی ارائه کرده است. حال آنکه معلم تبریزی به شیوه متداول عصر خود یعنی به روش آموزشی و درسی عمل کرده بدین صورت که نامه‏ها را  براساس مرسل و مرسل‏الیه به ده قسم تقسیم کرده و برای هر قسم نام خاصی معین کرده سپس ارکان و شرایط خاص و مفصلی برای تک‏تک اقسام دهگانه بطور جداگانه بیان کرده است و در نهایت چند نمونه نامه هم برای هر قسم با رعایت ارکان و شرایط مذکور آورده است. 

کلمات کلیدی
منشات , مقایسه , آداب انشاء , دستور‏الکاتب , زبده‏الفواید