فصلنامه تخصصی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)

فصلنامه تخصصی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 12، شماره 1، ، شماره پی در پی 43

بررسی محتوایی و تصویری شعر عبدی بیگ با تکیه بر منظومه "هفت اختر"

صفحه (321 - 340)
هانیه صدری مجد، علی اصغر حلبی (نویسنده مسئول)
تاریخ دریافت مقاله : بهار 97
تاریخ پذیرش قطعی مقاله : بهار 97

چکیده
تعمّق و تدبّر در پشتوانه های فکری و دقایق هنری آثار ادبی، گامی ست مؤثر جهت احیاء و شناسایی هرچه بهتر میراث گرانسنگ ادب فارسی و فرهنگ اصیل و پر مایه ای که از دیرباز در ایران زمین ریشه داشته و در پیوند با اندیشه و عرفان اسلامی غنیتر شده است. زین‌العابدین عبدی بیگ نویدی شیرازی از نظیره پردازان و موّرخان توانمند و پرکار عهد صفوی است که چهرۀ ادبی و آثار شعری او در ایران، کمتر مورد توجه و عنایت ادب پژوهان قرار گرفته و عمدۀ اشتهار­ وی به سبب تألیف آثار تاریخی بوده است. وی به پیروی از سنّت تقلید و تتبّع در آن دوره، منظومۀ غنایی "هفت اختر" را در برابر "هفت پیکر" نظامی سروده و ضمن اشاره به زندگی بهرام گور، هفت داستان مستقل و پرماجرا را از زبان شاهدختهای بهرام به رشته نظم کشیده است. اثر او هرچند که در مقابل شاهکار نظامی و آفرینشهای هنری او مجال خودنمایی نمی یابد، به جهت برخورداری از برخی نوآوریها در حوزه خلق مضامین و شگردهای تصویری، اشارات اخلاقی و عرفانی، رویکردهای اجتماعی و انتقادی و نمایش فرهنگ توده، در خور تأمل و پژوهش خواهدبود. این جستار در دو بخش، ابتدا به بررسی و تحلیل ژرفساخت منظومه با تکیه بر شاخصهای برجسته فکری، تعلیمی و اجتماعی میپردازد و در بخش دوم، زیباییهای تصویری شعر عبدی بیگ را از رهگذر کاربرد فنون بلاغی و تناسب تصویر و موضوع، شناسایی و تبیین مینماید.

کلمات کلیدی
هفت اختر , عبدی بیگ , ادب تعلیمی , رویکرد اجتماعی , فرهنگ توده , تصویر , فنون بلاغی.